Nestor Iwanowicz Machno

Nestor Iwanowicz Machno (Bat'ko, ur. 26 października 1888 r. (data sporna lub przybliżona) we wsi Hulaj-Pole na Ukrainie, zm. 6 lipca 1934 w Paryżu) - rosyjski rewolucjonista.

Jego rodzice Iwan Rodionowicz i Eudokia Matwiejewna byli chłopami, wyzwolonymi edyktem carskim w 1863 r. Brał udział w rewolucji 1905 roku jako członek anarchokomunistycznej grupy. Aresztowany, osadzony w więzieniu "Butyrki" w Moskwie, po rewolucji lutowej zwolniony, powrócił do Hulaj-Pola.

Akta sprawy Nestora Machny - aresztanta więzienia w Katerynosławiu. 1910 rok

Zaufanie miejscowej ludności wzięło się również stąd, że Machno bardzo aktywnie i w bardzo konkretny sposób działał na rzecz chłopów. Celem zarówno jego, jak i miejscowej organizacji anarchistycznej było „rozpędzenie instytucji rządowych i zniesienie w naszym rejonie własności prywatnej ziemi, fabryk, zakładów i innych rodzajów przedsiębiorstw społecznych” (Machno, cyt. za: A. Szubin „Nestor Iwanowicz Machno”), nie udało się jednak przeprowadzić tych planów od razu. W okresie rządów Kiereńskiego i działania jego Rządu Tymczasowego Machno był aktywny w związku chłopskim, lokalnych związkach zawodowych, uczestniczył również w zakładaniu komuny rolniczej, był też delegatem do hulajpolskiej Rady Delegatów i jej przewodniczącym.

Jako przewodniczący rady działał na rzecz uspołecznienia ziemi. Już na pierwszym posiedzeniu rady pojawił się wniosek anarchistów o całkowitym przejęciu dóbr właścicieli ziemskich i utworzeniu w całym rejonie komun w miejsce prywatnych posiadłości. Wniosek o zjednoczenie w komuny nie przeszedł, niemniej jednak już od czerwca chłopi przestali płacić dzierżawę właścicielom ziemskim. W sierpniu 1917 r. Machno stanął na czele zbrojnego oddziału chłopskiego, który zajął się wywłaszczeniami posiadaczy ziemskich. 25 września ogłoszono konfiskatę ich ziemi, a dalsze ewentualne zmiany odłożono do wiosny 1918 r. Jednakże wiosną na Ukrainę weszły wojska niemieckie.

W czasie wojny domowej przywódca anarchizującej Rewolucyjno Powstańczej Armii Ukrainy (machnowców). RPAU(m) na przemian współpracowała z bolszewikami i walczyła z nimi.Po zajęciu krymu przez bolszewików oraz machowszczyznę, armia czerwona(formalnie armia radziecka nazwana tak została w 1947 roku), przystąpiła do rozbrajania i rozbijania odziałów Machno, wcześniej jednak w ręce radzieckiego dowódctwa wpadły szczegółowe plany oraz mapy z lokacją oddziałów machowszczyzny. W końcu lata 1921 roky, jednostki Rosji Radzieckiej, przyparły oddziały Machno do granicy rumuńskiej, którą ostatecznie Nestor Machno przekroczył, na początku jeseni. Z tamtąd próbował organizować wypady na Rosję Radziecką, lecz bez większych skutków, jednocześnie CZeKa aresztowała większość "druchów" Nestora w tym Wolina. W 1923 roku, Machno przedostaje się do Polski, po czym w 1926 roku, ucieka do Paryża, gdzie umiera 6 lipca 1934 roku.

Grób N.I.Machno na na cmentarzu Pere Lachaise