Aleksiejewa Ludmiła Michajłowna  (ur. 1927)
Aleksiejewa Ludmiła Michajłowna Historyk, redaktor, działaczka ruchu obrony praw człowieka. Współzałożycielka i członkini *Moskiewskiej Grupy Helsińskiej. Autorka pierwszej fundamentalnej pracy o historii ruchu dysydenckiego w ZSRR.
    Nazwisko rodowe: Sławińska.
    Urodziła się w Eupatorii. Ojciec był ekonomistą, w 1942 roku poległ na froncie. Podczas II wojny światowej ukończyła kursy pielęgniarskie, zgłosiła się jako ochotniczka na front, ale nie wzięto jej z powodu wieku. W latach 1945–50 studiowała na wydziale historii Uniwersytetu Moskiewskiego. Była aktywną działaczką komsomołu (podczas ewakuacji pracowała jako sekretarz techniczny w komitecie rejonowym komsomołu, uczestniczyła w budowie moskiewskiego metra). Po ukończeniu studiów pracowała (1950–53) jako nauczycielka historii w szkole zawodowej w Moskwie, jednocześnie była nieetatowym lektorem komitetu obwodowego komsomołu. W 1952 roku wstąpiła do KPZR.
    W latach 1953–56 odbywała studia doktoranckie w Moskiewskim Instytucie Ekonomiczno-Statystycznym. W latach 1959–68 pracowała jako redaktor naukowy w redakcji archeologii i etnografii wydawnictwa „Nauka”. W latach 1970–77 była pracownikiem Instytutu Informacji Naukowej w Dziedzinie Nauk Społecznych Akademii Nauk ZSRR.
    Po śmierci Stalina i zdemaskowaniu Berii (1953) przeszła kryzys światopoglądowy: „doszłam do wniosku, że u władzy znajduje się banda zbójów”, nie przyjęła wtedy etatu w aparacie komsomołu i zrezygnowała z obrony pracy doktorskiej. Od 1956 roku jej mieszkanie, a także mieszkanie jej przyjaciół, małżonków Borisa Szragina i Natalii Sadomskiej — były miejscami zebrań moskiewskiej inteligencji, ośrodkami przechowywania i rozpowszechniania samizdatu. W latach 1950–60 poznała przyszłych dysydentów: Aleksandra Jesienina-Wolpina, Jurija Gastiewa (w 1968 roku wyszła za mąż za jego przyjaciela i współpracownika Nikołaja Wiliamsa), Julija Daniela i Łarisę Bogoraz oraz Anatolija Jakobsona.
    Począwszy od * procesu Siniawskiego i Daniela (wrzesień 1965 – luty 1966) aktywnie uczestniczyła w ruchu obrony praw człowieka. Była współinicjatorką utworzenia nieoficjalnego „Czerwonego Krzyża” — akcji zbiórki pomocy materialnej dla więźniów politycznych i ich rodzin.
    Brała udział w kampanii pisania petycji w związku z * „procesem czworga”, podpisała trzy listy w obronie oskarżonych, zbierała podpisy. W kwietniu 1968 została za to usunięta z KPZR i zwolniona z pracy.
    W latach 1968–72 brała udział w wydawaniu * „Kroniki Bieżących Wydarzeń” — kopiowała egzemplarze redakcyjne. Utrzymywała kontakty z korespondentami „Kroniki” na Ukrainie. Jej podpis widnieje pod wieloma apelami w obronie praw człowieka z lat 1968–75; w opracowywaniu niektórych z nich brała bezpośredni udział.
    Od 1968 roku była wielokrotnie poddawana rewizjom i przesłuchaniom, szczególnie intensywnie przesłuchiwano ją w związku z * procesem Jakira i Krasina, jednak nie złożyła potrzebnych KGB zeznań. W 1974 roku udzielono jej, na podstawie * dekretu Prezydium Rady Najwyższej ZSRR z 25 grudnia 1972, ostrzeżenia za „systematyczne przygotowywanie i rozpowszechnianie antyradzieckich tekstów”.
    W latach 1975 i 1976 uczestniczyła w konferencjach prasowych w Moskwie na temat *Dnia Więźnia Politycznego w ZSRR (30 października).
    Na początku 1976 roku zgodziła się wstąpić do zakładanej przez Jurija Orłowa *Moskiewskiej Grupy Helsińskiej (MGH) i obiecała, że w razie ewentualnej emigracji z ZSRR zostanie jej przedstawicielem zagranicznym. Zajmowała się redagowaniem i przechowywaniem dokumentów MGH. Podpisała pierwszych 19 dokumentów grupy, uczestniczyła w opracowywaniu dokumentu MGH nr 3 o warunkach przetrzymywania więźniów sumienia (17 czerwca 1976). Na polecenie MGH jeździła na Litwę w sprawach prześladowanych katolickich duchownych oraz wierzących uczniów. Na podstawie materiałów z tej podróży sporządziła dokument MGH nr 15 z 8 grudnia 1976 (podpisany także przez członka * Litewskiej Grupy Helsińskiej — Tomasa Venclovę).
    Na krótko przez rozpoczęciem kampanii represji przeciwko grupom helsińskim w ZSRR otrzymała pozwolenie na wyjazd z kraju. 9 lutego 1977 w mieszkaniu A. odbyła się konferencja prasowa szefa MGH Jurija Orłowa, ostatnia przed jego aresztowaniem.
    22 lutego 1977 A. wraz z rodziną opuściła ZSRR. Zamieszkała w USA. Oprócz pełnienia funkcji przedstawiciela zagranicznego MGH (w latach 1977–84 przygotowała pełne wydanie dokumentów Grupy, wydała zbiór dokumentów dotyczących sprawy Jurija Orłowa) była konsultantką różnych organizacji obrony praw człowieka, m.in. Komitetu Helsińskiego USA i Instytutu Wolnych Związków Zawodowych przy amerykańskiej centrali związkowej AFL-CIO. Od 1977 roku prowadziła programy poświęcone obronie praw człowieka w radiu *„Swoboda” i w * „Głosie Ameryki”. Publikowała w gazetach „Nowoje Russkoje Słowo”, „Nowosti”, * „Russkaja Mysl” oraz w czasopismach „Nowyj Amierikaniec”, * „Kontinient”, „SSSR. Wnutriennije Protiworieczija”, a także w prasie brytyjskiej i amerykańskiej.
    W latach 1977–80 na zamówienie Departamentu Stanu USA napisała informator o ruchach niezależnych w ZSRR, oparty na obszernym materiale źródłowym. Następnie przerobiła ten informator na monografię, która ukazała się w 1984 roku pod tytułem Istorija inakomyslija w SSSR. Nowiejszyj pieriod (Historia dysydentyzmu w ZSRR. Okres najnowszy), a w rok później została przetłumaczona na angielski. Była to pierwsza praca historyczna na ten temat (w Rosji została wydana w 1992 roku).
    W drugiej połowie lat osiemdziesiątych A. uczestniczyła, jako członek delegacji USA, w pracach konferencji OBWE (Reykjavik, Paryż). W 1990 roku ukazały się w języku angielskim jej wspomnienia, opracowane przy współudziale amerykańskiego dziennikarza Paula Goldberga.
    W 1993 roku wróciła do Rosji, od maja 1996 jest przewodniczącą reaktywowanej MGH, a od listopada 1998 — prezesem Międzynarodowej Federacji Helsińskiej 
Dmitrij Zubariew, Giennadij Kuzowkin