Komunistyczna Partia Polski - Partia marksistowsko-leninowska założona 16 grudnia 1918 roku na zjeździe połączeniowym SDKPiL i PPS-Lewicy, przy ulicy Zielnej w Warszawie. Pełniła de facto rolę sowieckiej agentury na terenie II Rzeczypospolitej. Jej zasadniczym celem była likwidacja państwa polskiego i wcielenie jego terenów do Związku Sowieckiego.

Do III zjazdu w 1925 roku nosiła nazwę Komunistyczna Partia Robotnicza Polski. Nowa nazwa symbolizować miała otwarcie się partii na nowe środowiska. Od lutego 1921 roku KPP należała do Międzynarodówki Komunistycznej i otrzymywała z Moskwy zarówno środki finansowe, jak i dyrektywy, do których spełniania była zobowiązana pod stałą kontrolą organów Międzynarodówki. Od 1923 roku do KPP wchodziły takie organizacje jak: Komunistyczna Partia Zachodniej Ukrainy i Komunistyczna Partia Zachodniej Białorusi, które zgodnie z zasadą, że w jednym państwie może istnieć tylko jedna partia komunistyczna będąca sekcją Kominternu, były traktowane jako autonomiczne obwody KPP. KPP koordynowała i nadzorowała także działalność takich organizacji jak "Pionier", "Komunistyczny Związek Młodzieży Polskiej", czy sekcję "Międzynarodowej Organizacji Pomocy Rewolucjonistom" ( tzw. "Czerwoną Pomoc", formalnie obejmującą trzy organizacje - osobną dla terenów polskich, odrębne dla Zachodniej Ukrainy i Zachodniej Białorusi). KPP od 1919 roku była zdelegalizowana, za poparcie Rosji w okresie wojny polsko-bolszewickiej 1919-1920. Wynikało to także z przepisów polskiej konstytucji, która zabraniała funkcjonowania w Polsce organizacji, których siedziba znajduje się za granicą.

W latach międzywojennych KPP rozdarta była między dwie frakcję: mniejszościową i większościową. Ta pierwsza opowiadała się za współpracą z socjalistami, budowaniem "Wspólnego Frontu Antykapitalistycznego", druga zaś była bardziej sekciarska, dogmatyczna. Mimo prowadzenia działalności antypaństwowej i finansowej zależności od wschodniego sąsiada, do końca lat 20., część działaczy KPP, takich jak Adolf Warski, Maria Koszutska czy Maksymilian Horwitz, broniła się przed zamienieniem tej partii w sowiecką agenturę. W 1928 roku III Międzynarodówka uchwaliła program (narzucony wszystkim partiom komunistycznym) zakładający obalenie siłą ustroju burżuazyjno-kapitalistycznego, zdobycie władzy na drodze rewolucji i zaprowadzenie światowej dyktatury proletariatu. Będące efektem tej uchwały czystki partyjne spowodowały objęcie władzy w KPP przez grupę osób bezapelacyjnie podporządkowanych Stalinowi z Julianem Leszczyńskim na czele. Od tego momentu KPP wraz ze związanymi z nią partiami, organizacjami i legalnymi przybudówkami była całkowicie podporządkowana Moskwie. KPP przez cały okres swojej działalności prowadziła z mniejszym lub większym natężeniem działania propagandowe, szpiegowskie i sabotażowo-dywersyjne, skierowane przeciwko Państwu Polskiemu.


Założenia programowe 


Główni działacze 

Partia zbojkotowała pierwsze wybory w 1919 roku, licząc na rychłe zwycięstwo rewolucji światowej. Trzy lata później już po klęsce Rosji w wojnie z Polską otrzymała zadanie wejścia do polskiego parlamentu. Startowała pod szyldem "Związek Proletariatu Miast i Wsi" (zdobyła 2 mandaty). W 1926 roku poparła przewrót majowy Józefa Piłsudskiego. W Wyborach do Sejmu RP w 1928 roku komuniści utworzyli legalne przybudówki partii, chcąc wziąć udział w głosowaniu. Najwięcej głosów uzyskały "Sel-Rob Prawica", "Jedność Robotniczo-Chłopska", "Sel-Rob Lewica", "Zjednoczenie Lewicy Chłopskiej", "Zjednoczenie Robotnicze dla miasta Łodzi" i "Zmagania za interesy robotników i włościan". Ogółem KPP i związane z nią organizacje uzyskały 829.416 legalnych głosów. W wyborach 1930 roku (do IV Sejmu) na organizacje przybudówkowe padło 286.612 głosów. Doliczając głosy unieważnione dałoby to nie więcej niż 400.000 głosów z poparciem dla komunistów (ok. 3,6% całości). Głównym organem prasowym KPP był "Czerwony Sztandar" oraz wychodzący za granicą "Nowy Przegląd". Wśród legalnych (do czasu) czasopism komunistycznych znajdowały się zarówno czasopisma wysokonakładowe, takie jak "Sztandar Socjalizmu" (dziennik KPRP o nakładzie od 10 tys. do 30 tys. egzemplarzy), czy "Dziennik Popularny" (wydawany od października 1936 r. w nakładzie 50 tys. egzemplarzy), jak i czasopisma o mniejszym zasięgu. KPP koordynowała też wydawanie szerokiej gamy pism nielegalnych. Starając się dotrzeć do jak największej liczby odbiorców, KPP wraz z KPZB i KPZU wydawała materiały propagandowe w języku polskim, rosyjskim, białoruskim, ukraińskim, litewskim i jidisz.

Od połowy lat dwudziestych KPP była w coraz większym stopniu infiltrowana przez polskie służby specjalne. Na rzecz tych służb pracowali płatni konfidenci. Biorąc pod uwagę stopień infiltracji KPP przez organy policyjne państwa polskiego, KPP została rozwiązana w 1938 roku przez Międzynarodówkę Komunistyczną. Rzeczywistą przyczyną rozwiązania KPP były podejrzenia Stalina o trockistowskie sympatie niktórych jej członków. Niemal wszystkich działaczy uwięziono i rozstrzelano z rozkazu Stalina. Przeżyli jedynie znajdujący się w polskich więzieniach. Wyjątkiem były osoby prowadzące bezpośrednią działalność szpiegowską lub należące do infrastruktury sowieckiej siatki szpiegowskiej w Polsce (jak np. Piotr Jaroszewicz).

W 1956 roku na XX Zjeździe KPZR dokonano oficjalnej rehabilitacji KPP.