Sokół – nazwa towarzystw sportowych powstałych w XIX wieku w krajach słowiańskich. Celem Sokoła miało być podnoszenie sprawności fizycznej i duchowej oraz rozbudzanie ducha narodowego. Ruchowi sokolników przyświecała idea panslawizmu.

Pierwsze gniazdo Sokoła powstało w 1862 roku w Pradze. Założycielami byli Miroslav Tyrš i Jindřich Fügner. W ciągu następnych kilku lat zaczęły powstawać nowe gniazda Sokoła w Słowenii (1863), Chorwacji, w Niemczech na Łużycach i w Berlinie, w Serbii, Ukrainie (1894, rozwiązany w 1939), Macedonii, Rosji i na Słowacji (1905). Już w drugiej połowie roku 1866, wzorując się na powstałym wcześniej "Sokole" czeskim, utworzone zostało we Lwowie Polskie Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół". Statut Towarzystwa zwanego później "Sokołem Macierzą" zatwierdzony został 7 lutego 1867 roku.

W 1865 roku czescy emigranci założyli oddział Sokoła w USA, gdzie funkcjonuje on do dnia dzisiejszego, skupiając 44 gniazda, głównie w północnych stanach. Również polska emigracja zakładała w USA oddziały Sokoła.