Michaił Nikołajewicz Tuchaczewski

Michaił Nikołajewicz Tuchaczewski, ros. Михаил Николаевич Тухачевский (ur. 16 lutego 1893, zm. 12 czerwca 1937) - rosyjski strateg wojskowy, od 1935 marszałek ZSRR. Powojenna propaganda sowiecka doby Chruszczowa nadała mu przydomek sowieckiego Bonapartego.

Tuchaczewski to autor wielu prac teoretycznych wydanych w Polsce nakładem Ministerstwa Obrony Narodowej w latach 70. XX wieku.

Początkowo był porucznikiem armii carskiej jednak nigdy nie dowodził ani plutonem ani kompanią. W roku 1915 dostał się do niewoli niemieckiej, z której po trzeciej próbie udało mu się zbiec.[1] W 1918 roku wstąpił do partii bolszewików i dowodził wojskami czerwonych w wojnie domowej w Rosji, odnosząc sukcesy w walkach z wojskami Denikina, Kołczaka, a także korpusu czechosłowackiego. W wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 dowodził Frontem Zachodnim w bitwie warszawskiej. Dowodził także podczas drugiej walnej bitwy wojny polsko-bolszewickiej, bitwy nad Niemnem.

W roku 1921 dowodził pacyfikacją powstania w Kronsztadzie zakończoną masowymi rozstrzelaniami oraz tłumieniem (z użyciem gazów bojowych) antybolszewickiego powstania chłopskiego na Powołżu - antonowszczyzny. Od 1925 do 1928 był szefem sztabu generalnego Armii Czerwonej. W czerwcu 1931 roku został mianowany wiceprzewodniczącym Rady Wojennej, wicekomisarzem do spraw wojskowych i morskich oraz szefem uzbrojenia armii. Uruchomił wówczas program produkcji czołgów. W roku 1935 otrzymał awans na stopień marszałka Związku Radzieckiego; mając 42 lata osiągnął najwyższy stopień w karierze wojskowej.

W maju 1937 roku, w okresie Wielkiej Czystki został przeniesiony ze stanowiska wicekomisarza wojny na dowódcą nadwołżańskiego okręgu wojskowego (co było faktyczną degradacją i operacją logistyczną NKWD w celu aresztowania marszałka), aresztowany 22 maja 1937 roku, bezpośrednio po przyjeździe do Kujbyszewa i umieszczony w więzieniu na Łubiance. Torturowany, "przyznał się" do zarzucanego szpiegostwa i zdrady stanu. 11 czerwca 1937 roku zapadł wyrok specjalnego trybunału złożonego z pozostałych przy życiu najwyższych dowódców armii skazujący go na śmierć. Następnego dnia zabił go kapitan NKWD Wasyli Błochin strzałem w kark. W tym celu wywabił go z celi na korytarz okrzykiem „Towarzysz Tuchaczewski na posiedzenie Biura Politycznego!”. Kula trafiła między kręgi szyjne, powodując natychmiastową śmierć. Legenda bohaterstwa Tuchaczewskiego głosi, że jego ostatnie słowa brzmiały :„Nie do mnie strzelacie. Rozstrzeliwujecie Armię Czerwoną.” Po egzekucji Tuchaczewskiego i innych wysokich oficerów Armii Czerwonej w czerwcu 1937 NKWD rozpoczęło masowe aresztowania i egzekucje wobec kolejnych dowódców Armii Czerwonej do najniższego szczebla. Ogółem aresztowanych i zamordowanych zostało :

i tysiące oficerów niższych rang.

Wszystkich żyjących współcześnie bliskich Tuchaczewskiego zaliczono do kategorii „członek rodziny zdrajcy ojczyzny”. Żona, bracia, szwagrowie zostali rozstrzelani, a matka, córka, siostry i szwagierki trafiły do obozów Gułagu.