odwiedził internowane w warszawskiej Olszynce Grochowskiej
kobiety.
W Warszawie z datą 7
stycznia 1982 ukazał się pierwszy, podwójny numer, podziemnego pisma „
”. Należało ono do czołówki niezależnej prasy w Polsce okresu stanu
wojennego.
Z zapisów MSW: „3
stycznia zniszczono gablotę informacyjno – propagandową Komitetu Dzielnicowego
PZPR Poznań-Jeżyce umieszczając przy niej jednocześnie pozorowany ładunek
wybuchowy”.
W 10 województwach
z 49 ówcześnie istniejących przywrócono połączenia telefoniczne. Nie dotyczyło
to m.in. Warszawy, Gdańska, Krakowa.
Po kilkutygodniowej przerwie
rozpoczęły się zajęcia w szkołach podstawowych oraz
średnich.
domagając się zaprzestania stosowania przemocy wobec bezbronnej
ludności, zwolnienia aresztowanych oraz przestrzegania praw obywatelskich
zgodnie z konwencjami międzynarodowymi przyjętymi przez PRL.
Władze rozwiązały Niezależne Zrzeszenie
Studentów. Stało się ono pierwszą ofiarą delegalizacji, praktyki stosowanej na
szerszą skalę w stanie wojennym przez władze wobec różnych środowisk
odznaczających się pewną niezależnością, krytycznych wobec
władz.
We Wrocławiu KW MO
wszczęła śledztwo w sprawie 80 milionów złotych podjętych ze związkowego konta
przed wprowadzeniem stanu wojennego. Fundusze te pozwoliły na szybką organizację
oporu we Wrocławiu po 13 grudnia 1981.
Na forum Sejmowej Komisji Spraw Wewnętrznych i Wymiaru
Sprawiedliwości wiceminister spraw wewnętrznych
poionformował,
że internowano 5906 osób. Wobec 839 decyzję o internowaniu uchylono
<<kierując się głównie pobudkami humanitarnymi>>. Kontynuowano
prowadzenie rozmów „profilaktyczno-ostrzegawczych”.
Sąd Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy skazał
w trybie doraźnym Marka Bronisława Muszyńskiego za organizację 19 grudnia 1981
akcji protestacyjnej w szczecińskim Transbudzie.
Z więzienia w Fordonie niedaleko Bydgoszczy przewieziono
internowane tam kobiety do Gołdapi w ówczesnym województwie suwalskim (niedaleko
granicy z ZSRS).
Po raz pierwszy po 13 grudnia 1981 doszło do spotkania
prymasa Józefa Glempa z gen. Wojciechem Jaruzelskim.
„Solidarność” Regionu Małopolska wydała instrukcję
prowadzenia zakładowych kronik stanu wojennego, których celem było m.in.
odnotowywanie represji stosowanych przez władze w zakładach
pracy.
Ogłoszono alarm
powodziowy w 14 województwach. Do dramatycznej sytuacji powodziowej doszło
w woj. płockim, gdzie ewakuowano około 12 tys. osób.
Ministrowie spraw
zagranicznych 15 krajów NATO potępili w Brukseli wprowadzenie stanu wojennego w
Polsce.
W Regionie Mazowsze NSZZ
„Solidarność” ukazał się, sygnowany przez znanych działaczy związkowych ze
Zbigniewem Bujakiem na czele, tzw. „kodeks okupacyjny”. Swoją formą nawiązywał
on do podobnych regulacji wydawanych podczas okupacji w okresie II wojny
światowej. Wskazywano w nim głównie na działania pożądane z punktu widzenia
oporu społecznego (np. pomoc wyrzucanym z pracy, nieposłuszeństwo wobec
narzucanych ograniczeń).
Powstał
Ogólnopolski Komitet Oporu „Solidarność” pod przewodnictwem Eugeniusza Szumiejki
i Andrzeja Konarskiego.
Ukazał
się pierwszy numer nowego oficjalnego dziennika
„Rzeczpospolita”
102
przedstawicieli świata kultury i nauki, na znak protestu przeciwko bezprawiu,
złożyło w Sejmie przed jego styczniowym posiedzeniem oświadczenie: […] „Domagamy
się od władz położenia kresu konfrontacji z własnym narodem; zniesienia stanu
wojennego, zwolnienia internowanych, zaprzestania represji wobec członków NSZZ
„Solidarność”. Domagamy się podjęcia dialogu z legalnie wybranymi władzami
„Solidarności” i Kościołem. Zwracamy się z apelem do wszystkich posłów Sejmu
Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, do Organizacji Narodów Zjednoczonych i
powołanego przy tej Organizacji Komitetu Praw Człowieka – o podjęcie wszystkich
dostępnych kroków w celu doprowadzenia do zniesienia stanu wojennego w naszym
kraju”. […]
Zaczęło ukazywać
się „Życie Warszawy”; w wyniku czystki kadrowej z zespołu 100 dziennikarzy
zwolniono 60.
W Rzeszowie w trybie doraźnym skazano Antoniego Pawła
Kamińskiego na 5 lat więzienia za organizację strajku w WSK PZL
Rzeszów
W kościele św. Stanisława Kostki na Żoliborzu
ks. Jerzy Popiełuszko odprawił swoją pierwsza mszę w intencji ojczyzny. Szybko
stała się ona regularnym wydarzeniem religijno-patriotycznym przyciągającym
rzesze wiernych nie tylko z Warszawy.
Obradowała Komisja Wspólna Przedstawicieli Rządu i Episkopatu.
Tematem posiedzenia była bieżąca sytuacja społeczno-polityczna w
Polsce.
W stolicy odbyło się
posiedzenie biskupów ordynariuszy. W swoim słowie pasterskim wezwali oni m.in.
„do poszanowania wolności, szczególnie wolności sumienia i przekonań każdego
człowieka”.
W Bielsku-Białej został aresztowany przewodniczący Zarządu
Regionu Podbeskidzie NSZZ „Solidarność” Patrycjusz Kosmowski. Oskarżono go
o kontynuowanie działalności związkowej. 26 marca 1982 r. skazano go na sześć
lat pozbawienia wolności, 3 lata pozbawienia praw publicznych i 6 tys. zł
grzywny. Był to jeden z najwyższych wyroków, jakie zapadły w procesach
politycznych w stanie wojennym na Podbeskidziu.
Z zapisów MSW: „W ośrodku
odosobnienia w Mielęcinie zorganizowano protestacyjną głodówkę wśród
internowanych”.
Zapadła decyzja
o budowie pierwszej w Polsce elektrowni atomowej w Żarnowcu.
Z zapisów MSW: „W
Dolnośląskich Zakłądach [Wytwórczych] Maszyn Elektrycznych
<<Ema-Dolmel>> w Piechowicach zorganizowano zbiórkę pieniędzy na
pomoc dla osób internowanych”.
W Krakowie powstała Komisja Regionalna. Przejęła ona
w stanie wojennym zadania Zarządu Regionu NSZZ „Solidarność”
Małopolska.
W Warszawie ukazał się pierwszy numer pisma „Wola”. Wkrótce
związało się ono ze środowiskiem porozumienia Międzyzakładowego Komitetu
Koordynacyjnego „Solidarność” działającego w stolicy.
Z zapisów MSW: „W Zakładach Drobiarskich w Gostyniu
zorganizowano zbiórkę pieniędzy na pomoc dla rodziny internowanego pracownika
zakładu”.
Za przyzwoleniem
prezydenta Warszawy obradował Zarząd zawieszonego Stowarzyszenia PAX. Z jego
władz usunięto Ryszarda Reiffa, który jako jedyny członek Rady Państwa głosował
przeciwko przyjęciu dekretu o stanie wojennym. Po dokonaniu niezbędnych zmian
działalność stowarzyszenia przywrócono w lutym 1982.
Sejm uchwalił przy
pięciu głosach wstrzymujących się i jednym przeciwnym (poseł Romuald Bukowski)
ustawę o szczególnej regulacji prawnej w okresie stanu wojennego. Zatwierdził
też dekret Rady Państwa o stanie wojennym datowany na 12 grudnia
1981.
otrzymał
decyzję o internowaniu datowaną na 12 grudnia 1981. Przewodniczący związku
odmówił rozmów z władzami bez udziału członków Komisji Krajowej i doradców
Związku.
Sąd Marynarki Wojennej
w Gdyni skazał w trybie doraźnym pięciu uczestników strajku w przedsiębiorstwie
„C. Hartwig” w Gdańsku na kary od 3 lat (Krzysztof Sosnowski) do 7 lat więzienia
(Mariusz Hinz).
”. Górnicy z pierwszej
zmiany odmówili zjechania do pracy. Z polecenia komisarza wojskowego kopalni
„Wujek” wykonany został nowy, dębowy krzyż, ustawiony na tym samym
miejscu.
Na wezwanie
Regionalnego Komitetu Strajkowego we Wrocławiu odbył się półgodzinny strajk
przeciwko planowanej przez władze podwyżce cen.
rozbiła grupę kolportującą ulotki, złożoną z uczniów Szkoły
Podstawowej nr 2.
W Gdańsku
zorganizowano manifestację pod pomnikiem Ofiar Grudnia. Interweniowała milicja
oraz ZOMO. Aresztowano ponad dwieście osób. Reakcją władz na te wydarzenia było
wydłużenie godziny milicyjnej, wyłączenie telefonów, wprowadzenie zakazu
poruszania się prywatnymi samochodami.
Władze podjęły decyzję o przywróceniu sprzedaży benzyny do
samochodów prywatnych. Możliwość kupna benzyny miała być
„osłodą” dla społeczeństwa wobec drastycznych podwyżek cen narzuconych od 1
lutego 1982.
W Stanach Zjednoczonych wyemitowano okolicznościową audycję
pt. „
Władze PRL wprowadziły drastyczną podwyżkę cen żywności
(średnio o 241 proc.) oraz energii (średnio o 171 proc).
Za organizację i udział w strajku w Hucie „Katowice”
trwającego od 13 do 23 grudnia 1981 Sąd Wojewódzki w Katowicach skazał w trybie
doraźnym pięć osób na kary od 4,5 roku do 7 lat
więzienia.
Przed Sądem Marynarki
Wojennej w Gdyni zakończył się proces pracowników Szkoły Morskiej oskarżonych
o organizację strajku. Zapadł najwyższy wyrok w stanie wojennym za grudniowe
strajki. Karę 10 lat więzienia wymierzono Ewie Kubasiewicz. Pozostałym od 3 do 9
lat więzienia (Jerzy Kowalczyk, Władysław Trzciński).
Sąd Śląskiego Okręgu Wojskowego skazał uczestników strajku
w kopalni „Ziemowit” na kary od 3 do 7 lat więzienia
W Świdniku rozpoczęły się manifestacyjne spacery
mieszkańców w porze nadawanego przez oficjalną telewizję Dziennika
Telewizyjnego. W ten sposób protestowano przeciwko propagandzie władz,
oczernianiu „Solidarności”. W kolejnych tygodniach podobne akcje zaczęto
organizować w innych miastach.
Sąd
Wojewódzki w Olsztynie skazał w trybie doraźnym 4 osoby na kary od 3 do 4 lat
więzienia za organizację i udział w strajku 13-14 grudnia.
Działacze NZS pozostający na wolności złożyli do
Sądu Najwyższego, za pośrednictwem mecenasa Stanisława Szczuki, odwołanie
w sprawie rozwiązania NZS.
. Ważną rolę inspiracyjną
w tworzeniu komitetów przypisywano członkom partii oraz przedstawicielom
wojska.
Papież Jan Paweł II
przyjmując delegację członków „Solidarności”, złożoną z działaczy przebywających
na Zachodzie, oświadczył, że: „Wolny i Niezależny Związek „Solidarność” jest
organizacją legalną, którą oficjalnie uznały władze polskie”.
W Warszawie trzech młodych ludzi podpaliło
butelkami z benzyną pomnik Feliksa Dzierżyńskiego stojącego na dzisiejszym pl.
Bankowym.
Przywrócono międzymiastową łączność telefoniczną
i teleksową.
”, podziemnego pisma Regionu Mazowsze NSZZ
„Solidarność”. Stało się ono jednym z najbardziej znanych w skali kraju pism
podziemnych nie tylko doby stanu wojennego.
Poinformowano o zakończeniu
procesu organizatorów strajku w Kopalni „Wujek”. Skazano cztery osoby na kary od
3 do 4 lat więzienia.
W Poznaniu
odbył się pięciominutowy strajk protestacyjny przeciwko stanowi wojennemu, jego
represjom oraz gigantycznym podwyżkom cen.
W Poznaniu miały miejsce demonstracje oraz starcia
z milicją. W wyniku obrażeń zmarł
.
Zatrzymano 194 osoby. W odpowiedzi na protesty władze zaostrzyły rygory stanu
wojennego zakazując poruszania się prywatnymi samochodami oraz zawieszając
działalność kin, teatrów oraz lokali rozrywkowych.
W Wierzchowie
Pomorskim służba więzienna pobiła internowanych (45 osób w tym 10 ciężko). Użyto
pięści, pałek i miotaczy gazu. Więźniowie zaprotestowali przeciwko niesłusznej
karze i ubliżeniu godności działaczom koszalińskiej „Solidarności”: Jackowi
Figlowi i Bronisławowi Śliwińskiemu. (18 VIII 1982 postępowanie w tej sprawie
zostało umorzone przez Prokuraturę Garnizonową w Koszalinie).
W Lublinie na znak solidarności z mieszkańcami
Świdnika zorganizowano spacery w czasie nadawania
. Były
one wyrazem sprzeciwu wobec propagandy władz uosabianej także przez tę audycję.
Akcja trwała ponad 10 dni.
Rozpoczęła się 5-dniowa głodówka internowanych
w Potulicach.
Z zapisów MSW: „Na
ulicy Krakowskie Przedmieście w Lublinie zorganizowano protestacyjny spacer z
udziałem 3-3,5 tysiąca osób w czasie nadawania głównego wydania dziennika
telewizyjnego”.
Z zapisów MSW: „15 lutego pod budynek Komitetu
Wojewódzkiego PZPR w Gdańsku podrzucono minę typu POMZ-2 bez materiału
wybuchowego.”
W Gdańsku
przywrócono łączność telefoniczną, zniesiono zakaz poruszania się samochodami
osobowymi, wznowiono imprezy kulturalne i sportowe
Z zapisów MSW: „W II Liceum Ogólnokształcącym im. Stefana
Batorego w Warszawie przeprowadzono ponownie „przerwę ciszy””.
Z zapisów
MSW: „W Zakładach Chemicznych w Pionkach 14 pracowników na znak solidarności z
osobami internowanymi zaczęło nosić czarne opaski”.
i Andrzeja Łupanowa postrzelony został milicjant st. sierż.
, który kilka dni później (23 lutego) zmarł. Zdarzenie zostało wykorzystane
przez władze do wykazania rzekomego terrorystycznego charakteru „Solidarności”,
której członkami chłopcy jako żywo nie byli.
poinformował zachodnich dziennikarzy
o księdzu z woj. koszalińskiego (prawdopodobnie chodziło o ks. Żywulskiego),
który stanął przed sądem za zniewagę państwa oraz osobiście gen.
W Krakowie rozpoczął działalność Arcybiskupi Komitet Pomocy
Więźniom i Internowanym przemianowany później na
W oficjalnej prasie
opublikowano propozycje Komitetu Rady Ministrów ds. Związków Zawodowych
w sprawie ruchu związkowego będące
W Szczecinie ukazały się plakaty przedstawiające gen. Wojciecha
Jaruzelskiego w mundurze SS i z napisem „zdrajca – ZOMOza”, „Adolf Jaruzelski”.
Rozrzucano też ulotki nawołujące do biernego oporu.
W Puławach rozpoczęły
się uliczne spacery w porze Dziennika Telewizyjnego. Trwały do 26
lutego.
Powstała ponadzakładowa
Regionalna Komisja Wykonawcza „Trzeci Szereg” NSZZ „Solidarność” Region
Podbeskidzie. Założyła ją grupa działaczy z FSM oraz innych struktur
zakładowych, głównie z Bielska-Białej. Kierownictwo objął Jerzy Binkowski. W
następnych miesiącach „Trzeci Szereg” stał się jedną z najliczniejszych siatek
podziemnej „Solidarności” w kraju.
Z zapisów MSW: „W Hucie <<Katowice>> zorganizowano
zbiórkę pieniędzy na pomoc dla osób internowanych”.
Obradowało, pierwsze po wprowadzeniu stanu wojennego, VII
Plenum KC PZPR.
Za strajk
w Hucie im. Lenina skazano Mieczysława Gila na 4 lata a Edwarda Nowaka na 3,5
roku więzienia.
W Warszawie
obradowała 183 Konferencja Plenarna Episkopatu Polski. Biskupi wezwali m.in. do
zawarcia ugody społecznej.
Z
zapisów MSW: „W Hucie <<Katowice>> wśród pracowników zatrudnionych w
Zakładzie Transportowym zorganizowano zbiórkę pieniędzy na pomoc dla osób
internowanych”.
Państwowe
przedsiębiorstwo „Film Polski” wycofało kandydaturę „Człowieka z żelaza”
Andrzeja Wajdy do amerykańskiej nagrody Oskara.
Minister spraw wewnętrznych
Gen. Czesław Kiszczak poinformował, że od początku stanu wojennego internowano
łącznie 6647 osób a zwolniono 2552.
Oficjalna delegacja państwowa po raz pierwszy od
wprowadzenia stanu wojennego przebywała z wizytą w Moskwie. Władze sowieckie
zapewniły o poparciu i zrozumieniu poczynań polskich
towarzyszy.
Z zapisów MSW: „W
Nowotarskich Zakładach Przemysłu Skórzanego <<Podhale>> w Nowym
Targu zorganizowano zbiórkę pieniędzy na pomoc dla osób
internowanych”.
Z zapisów MSW: „W
Przędzalni Lubańskich Zakładów Przemysłu Bawełnianego w Lubaniu zorganizowano
zbieranie podpisów pod petycją do dyrekcji zakładu w sprawie przywrócenia na
stanowisko mistrza pracownika zwolnionego za brak nadzoru i
kontroli”
Zapadł wyrok przed Sądem
Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy na przywódców strajku w Stoczni
Szczecińskiej im. A. Warskiego po wprowadzeniu stanu wojennego. Skazano 6 osób:
dr. Mieczysława Ustasiaka na 4 lata więzienia, Andrzeja Milczanowskiego na 5 lat
więzienia, Tadeusza Lichotę na 3,5 roku więzienia, Ryszarda Drewniaka na 1,5
roku więzienia, Witolda Karolewskiego na 1,5 roku więzienia i Stefana
Niewiadomskiego na l,5 roku więzienia.
Przed Sądem Pomorskiego Okręgu
Wojskowego w Bydgoszczy ks. Bolesław Jewulski został skazany na 3,5 roku
więzienia.
Z zapisów MSW: „W
oddziale Towarowym Państwowej Komunikacji Samochodowej w Turku zorganizowano
nielegalne parogodzinne zebranie aktywu NSZZ „Solidarność”.
„W Zakładach Przemysłu Wełnianego „Biawena” w Białej
Podlaskiej 200 pracowników podpisało petycję, domagając się zmian
w kierownictwie zakładu”.
Z zapisów
MSW: „Wśród pracowników Wojewódzkiego Urzędu Poczty w Radomiu zorganizowano
zbiórkę pieniędzy na pomoc dla osób internowanych”.
W Zakładzie Karnym w Ostrowie Wielkopolskim, 42-osobowa
grupa internowanych podjęła głodówkę w proteście przeciwko „naruszaniu praw
człowieka i obywatela”. Protest trwał do 21 marca.
Na Uniwersytecie
Warszawskim w rocznicę „Marca 1968” przedstawiciele studentów złożyli wiązanki
kwiatów pod pamiątkową tablicą.
W Szczecinie powstał
podziemny Komitet Strajkowy - Rada Koordynacyjna NSZZ „Solidarność”. W jej skład
weszli m.in.: Grzegorz Durski, Stanisław Wądołowski i Stanisław Zabłocki. RKS
wydawał nielegalne pismo „Z podziemia”.
Z zapisów MSW: „W Instytucie
Fizyki Jądrowej w Krakowie 200 pracowników złożyło podpisy pod petycją w sprawie
zniesienia stanu wojennego i skierowało ją do dyrekcji instytutu[…]”
Z
zapisów MSW: „10 marca obrzucono jajkami budynek Komitetu Miejsko-Gminnego PZPR
w miejscowości Krajenka.”
Komisja Praw Człowieka ONZ uchwaliła rezolucję
domagającą się od sekretariatu ONZ przygotowania raportu na temat sytuacji w
Polsce.
Z zapisów MSW: „W kopalni
Węgla Brunatnego <<Adamów>> [w Turku] grupa 6 pracowników złożyła
wieniec przed figurą św. Barbary zakupiony z uprzednio zbieranych pieniędzy
wśród załogi”.
We Wrocławiu SB
zlikwidowała drukarnię wydającą biuletyn „Z dnia na dzień”. Aresztowano cztery
osoby.
13 marca – Sąd
Warszawskiego Okręgu Wojskowego na sesji w Suwałkach orzekł najwyższy wyrok
okresu stanu wojennego w regionie. Julian Grochowski, student IV roku Akademii
Ekonomicznej we Wrocławiu, oskarżony o druk i kolportaż „bibuły” w Augustowie w
styczniu 1982 r. został skazany na 4,5 roku pozbawienia wolności bez
zawieszenia. W sprawie tej skazano również Wiesława i Ewę Szwed na kary po 3
lata pozbawienia wolności.
W Poznaniu studenci i uczniowie powołali Ruch
na Rzecz Samorządnej Rzeczpospolitej (m.in. Zbigniew Czerwiński, Tomasz Galant,
Andrzej Gigiel, Jarosław Pogorzelec, Tomasz Zagozda.
Z zapisów MSW: „45
internowanych w ośrodku we Włodawie odmówiło spożycia
posiłków”.
Z zapisów MSW: „Na znak
protestu przeciwko stanowi wojennemu w 6 domach studenckich na terenie Gliwic
wygaszono światło i zapalono w oknach świece”.
Z zapisów MSW: „14 marca
oblano farbą popiersie Feliksa Dzierżyńskiego w Poznaniu.”
Z zapisów MSW: „40 internowanych w ośrodku
odosobnienia w Ostrowiu Wielkopolskim odmówiło spożywania posiłków i
postanowiło żywić się artykułami pochodzącymi z paczek
Z zapisów MSW: „Przed krzyżem na terenie Kopalni Węgla
Kamiennego <<Wujek>> masowo składano wieńce i kwiaty, zapalano
znicze oraz kolportowano ulotki”.
W Bydgoszczy i Toruniu przeprowadzono 15 minutowy strajk
w wielu zakładach pracy.
W Katowicach przy parafii p.w. św. św. Piotra i
Pawła powstał Biskupi Komitet Pomocy Uwięzionym i
Internowanym.
Z zapisów MSW: „18
marca w Dolnośląskich Zakładach Wytwórczych Maszyn Elektrycznych „Dolmel” we
Wrocławiu ujawniono 4-osobową nieformalną grupę, która zajmowała się kolportażem
nielegalnego czasopisma pt. <<Odrodzenie>>”.
Z zapisów MSW: „5 pracowników [Bydgoskich] Fabryk Mebli w
Gniewkowie przerwało pracę na okres 15 minut, protestując w ten sposób przeciwko
stanowi wojennemu”.
RKS przekształcił się w
Tymczasową Komisję Regionalną, w której skład wchodzili: przewodniczący Zarządu
Regionu Białystok „S” Stanisław Marczuk, wiceprzewodniczący Jerzy Rybnik oraz
Roman Wilk, Dariusz Boguski i Krzysztof Burek.
Z zapisów MSW: „W Piotrkowie przed tablicą poświęconą pamięci
gen. Grota –Roweckiego złożono wiązankę kwiatów z szarfą z napisem <<Ku
pamięci poległych - NSZZ <<Solidarność>>”.
Przedstawiciele rozwiązanego Stowarzyszenia Dziennikarzy
Polskich opublikowali list otwarty do swoich członków. Odniesiono się w nim do
rozwiązania Stowarzyszenia, zaapelowano o przestrzeganie honorowego kodeksu
obyczajowego w obliczu represji jaką była tzw. akcja weryfikacyjna także
w środowisku dziennikarskim.
Z
zapisów MSW: „Na terenie Płocka inwalida [oblał] się na ulicy rozpuszczalnikiem
i podpalił protestując w ten sposób przeciwko niesłusznym – jego zdaniem –
decyzjom władz”.
Służba więzienna
pobiła internowanych w ośrodku odosobnienia w Iławie.
Miała miejsce akcja petycyjna pracowników Zakładu
Przemysłu Metalowego w Biłgoraju w sprawie przywrócenia wolnych sobót.
Z
zapisów MSW: „W zakładach Górniczych <<Konrad>> w Niwinach
zorganizowano zbiórkę pieniędzy na pomoc dla osób internowanych, aresztowanych
oraz ich rodzin”.
Z zapisów MSW:
„22-30 marca w Świebodzinie ujawniono 17-osobową nielegalną organizację, złożona
z osób dorosłych pn. Podziemie Solidarności Ziemi Świebodzińskiej. Członkowie
organizacji zajmowali się sporządzaniem i kolportażem ulotek.”
Z zapisów MSW: „50 członków rozwiązanego SDP
podpisało petycję protestującą przeciwko rozwiązaniu SDP”.
Sąd Marynarki Wojennej w Gdyni skazał w trybie
doraźnym pięć osób na kary od 1 do 6,5 roku więzienia (Rudolf Zając) za
organizację i kierowanie strajkiem w Centrum Techniki Wytwarzania Przemysłu
Okrętowego w Zarządzie Portu Gdańsk.
Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego w siedzibie Wojskowego Sądu
Garnizonowego w Rzeszowie skazał Barbarę Krystynę Garbarczyk i Adama Pawlusia na
3 lata więzienia za przygotowanie i kolportaż ulotek w Jaśle 13 grudnia
1981.
Kwiecień 1982: Powstał Komitet Pomocy
Internowanym, Aresztowanym, Skazanym i Pozbawionym Pracy oraz Ich Rodzinom przy
Klasztorze OO. Bernardynów w Rzeszowie.
Zdzisław Najder, historyk literatury, współtwórca Polskiego
Porozumienia Niepodległościowego, został dyrektorem rozgłośni Radia Wolna
Europa.
kwietnia 1982
Służba Bezpieczeństwa rozbiła gorzowską grupę
„Eljot”, produkującą i kolportującą ulotki. Jej przywódca Jan Kustusz został
skazany na 4 lata więzienia, pozostałych pięciu uczestników zostało skazanych na
2 lata więzienia z zawieszeniem na 3 lata.
3 kwietnia 1982
Z zapisów MSW: „W kościele na Helu usiłowano zorganizować
<<cud>>, w tym samym dniu podobne usiłowania podjęto w kościele
w miejscowości Skrzeszew”.
5 kwietnia 1982
Opublikowano tezy Prymasowskiej Rady Społecznej przedstawiające
propozycje stopniowego wychodzenia ze stanu wojennego. Szczególną pozycję
przyznano reaktywowaniu „Solidarności”. Omawiano, z punktu widzenia Kościoła,
warunki oraz przedmiot ugody z władzami.
Wznowiono nadawanie II programu
telewizji.
6 kwietnia 1982
Z zapisów MSW:
„W Szpitalu Dziecięcym [Wojewódzkim Szpitalu Chirurgii Urazowej
Dziecięcej]„Omega” w Warszawie zorganizowano zbiórkę pieniędzy na pomoc dla osób
internowanych, aresztowanych i ich rodzin”.
7 kwietnia 1982
Ze stanowiska Rektora Uniwersytetu Warszawskiego usunięto prof.
Henryka Samsonowicza.
8 kwietnia 1982
W
Szczecinie powstał Międzyzakładowy Komitet Koordynacyjny NSZZ „Solidarność”, w
skład którego weszli m.in.: Longin Komołowski, Władysław Lisewski, Jan Otto,
Jerzy Słonecki, Janusz Szaban i Jan Tarnowski. Grupa wydawała dwa nielegalne
pisma: „Feniks” i „Informacje bieżące”.
Z zapisów MSW: „Dziekani 12
wydziałów Uniwersytetu Warszawskiego złożyli protest do ministra szkolnictwa
wyższego, nauki i techniki w związku z odwołaniem dotychczasowego rektora
uczelni z zajmowanego stanowiska”.
9 kwietnia
1982
Z zapisów MSW: „88 […] pracowników Oddziału Napraw
Parowozów Lokomotywowni PKP Toruń-Kluczyki podpisało petycję domagając się
poprawy warunków socjalnych. […] W przeciwnym wypadku grożono zorganizowaniem
strajku”.
Z zapisów MSW: „9 kwietnia w liceum ogólnokształcącym w Krośnie
ujawniono nielegalną organizację pod nazwą Młoda Polska. Członkowie grupy – 6
uczniów – zajmowali się wykonywaniem napisów, sporządzaniem i kolportażem ulotek
a w przyszłości planowali podjęcie działań terrorystycznych.”
10
kwietnia 1982
Z zapisów MSW: „Na cmentarzu partyzanckim w
Kielcach umieszczono symboliczny krzyż katyński”.
11 kwietnia
1982
Urząd Wojewódzki w Poznaniu zarekwirował pieniądze
znajdujące się na koncie Społecznego Komitetu Budowy Pomnika Czerwca 1956.
Przekazał je „Caritasowi”.
12 kwietnia 1982
W
Warszawie nadano pierwszą audycję Radia „Solidarność” kierowanego przez
Zbigniewa Romaszewskiego. Była ona poprzedzona akcją ulotkową.
13
kwietnia 1982
W wielu zakładach w kraju odbyły się krótkie
strajki, protesty przeciwko stanowi wojennemu.
Z zapisów MSW: „Na terenie
Gorzowa na znak protestu przeciwko stanowi wojennemu zanotowano przypadki
wygaszania w godzinach wieczornych świateł w oknach i zapalanie
świec”.
14 kwietnia 1982
Z zapisów MSW: „Na
terenie zakładów pracy w Pabianicach zorganizowano zbiórkę pieniędzy dla osób,
które za udział w strajkach 13 grudnia pozbawione zostały tzw. 13
pensji”.
Z zapisów MSW: „14 kwietnia w kinie „Atlantic” w Warszawie w
czasie seansu [filmowego] rozlano na widowni cuchnący płyn, powodując przerwanie
projekcji i odwołanie dwóch następnych seansów. W tym samym dniu cuchnący płyn
rozlano w czasie seansu w kinie „Skarpa” w Warszawie.”
15
kwietnia 1982
Ukazał się pierwszy numer niezależnego pisma
literackiego „Wezwanie”.
16 kwietnia 1982
Na
Wydziale Elektroniki Politechniki Warszawskiej zbierano podpisy pod listem do
prof. Henryka Samsonowicza, odwołanego przez władze rektora Uniwersytetu
Warszawskiego, wyrażającym żal z powodu jego odejścia.
17
kwietnia 1982
Z zapisów MSW: „Pracownik Instytutu Podstawowych
Problemów Techniki Polskiej Akademii Nauk – Ryszard Hereczyński – przystąpił do
kolportowania wydawanego przez siebie <<Kodeksu moralnego naukowca>>
wraz z poradnikiem nauczyciela, inspirującym do propagowania negatywnych postaw
politycznych”.
18 kwietnia 1982
Internowani w
Uhercach podjęli zbiorową akcję protestacyjną
19 kwietnia 1982
Z zapisów MSW: „W [Puckich] Zakładach Mechanicznych w Pucku
część pracowników zaczęła nosić oporniki radiowe jako symbol oporu przeciwko
stanowi wojennemu”.
20 kwietnia 1982
W regionie
Pomorze Zachodnie powstał Międzyzakładowy Komitet Koordynacyjny NSZZ
„Solidarność”
21 kwietnia 1982
W porozumieniu
z RKW Małopolska powstał Komitet Wykonawczy Regionu
Podbeskidzie.
22 kwietnia 1982
Powstała
Tymczasowa Komisja Koordynacyjna NSZZ „Solidarność”. W jej skład weszli
Zbigniew Bujak (Mazowsze), Władysław Hardek (Małopolska), Władysław Frasyniuk
(Dolny Śląsk), Bogdan Lis (Gdańsk). Do jej zadań należała koordynacja działań
mających na celu zniesienie stanu wojennego, uwolnienie więzionych oraz
przywrócenie legalnej działalności Związku.
23 kwietnia 1982
Powstała Regionalna Komisja Wykonawcza Regionu Podbeskidzie
NSZZ „Solidarność”
24 kwietnia 1982
W stolicy
powstał Międzyzakładowy Robotniczy Komitet Solidarności (MRKS)
25
kwietnia 1982
Miało miejsce spotkanie prymasa Józefa Glempa
z generałem Wojciechem Jaruzelskim.
26 kwietnia 1982
Z zapisów MSW: „Na wydziałach: Ekonomiki Transportu, Prawa oraz
Biologii i Nauki o Ziemi Uniwersytetu Gdańskiego przerwano na okres 15 minut
zajęcia, protestując w ten sposób przeciwko odwołaniu dotychczasowego rektora
z zajmowanego stanowiska”.
27 kwietnia 1982
Z
zapisów MSW: „W lokomotywowni PKP Warszawa-Odolany zorganizowano zbiórkę
pieniędzy na pomoc dla rodzin osób internowanych i
aresztowanych”.
28 kwietnia 1982
W Pile ukazało
się pismo „Lech. Gazeta Wojenna RKS NSZZ «Solidarność» w Pile”.
Przed
Sądem Wojewódzkim w Kaliszu stanął ksiądz Stanisław Dzierżek oskarżony
o eksponowanie w bożonarodzeniowym żłóbku kontrowersyjnych z punktu widzenia
władz treści czym miał „godzić w porządek i ład publiczny”.
29
kwietnia 1982
Z zapisów MSW: „W Zakładzie Aparatury Naukowej
„Unipan” Polskiej Akademii Nauk w Warszawie zorganizowano zbieranie podpisów pod
petycją domagającą się nowych wyborów komisji socjalnej”.
30
kwietnia 1982
Przed świętem 1 maja władze zwolniły około tysiąca
internowanych, zniesiono godzinę milicyjną.
W Hucie Stalowa Wola nadano
pierwszą audycję Radia „Solidarność”.
Po zakończeniu pierwszej zmiany
około 2 tysięcy pracowników Huty im Lenina w Nowej Hucie przemaszerowało w
milczeniu spod bramy kombinatu na Plac Centralny.
1 maja 1982
W Białymstoku, Gdańsku, Gdyni, Łodzi, Szczecinie, Toruniu,
Warszawie odbyły się opozycyjne demonstracje zwane też kontrdemonstracjami
(wobec oficjalnych manifestacji 1 majowych).
W Żabnie k/Tarnowa powołano
Tymczasową Tarnowską Komisję Koordynacyjną NSZZ „S”.
2 maja
1982
W całym kraju miały miejsce incydenty tj. niszczono
dekoracje pierwszomajowe, zrywano flagi i inne.
3 maja
1982
W rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja (nieobchodzonej
oficjalnie w PRL) tysiące sympatyków „Solidarności” manifestowało swój sprzeciw
wobec stanu wojennego, polityki władz, podczas ulicznych demonstracji w
Białymstoku, Elblągu, Gdańsku, Gliwicach, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Rzeszowie,
Szczecinie, Toruniu, Warszawie. Interweniowało ZOMO. W Warszawie wskutek
odniesionych obrażeń, możliwe, że na tle politycznym, kilka dni później zmarł
Mieczysław Radomski. W Szczecinie zatruty gazami stosowanymi
przez milicję zmarł
Władysław Dudra. W Krakowie wskutek
uderzenia pałką w nasadę nosa zmarł
Franciszek
Rycerz.
W Świdniku w spacerze protestacyjnym w centrum miasta
wzięło udział około trzech tysięcy osób.
3-4 maja 1982
Na Jasnej Górze obradowała 184 Konferencja Plenarna Episkopatu
Polski. Przedstawiono na niej projekt utworzenia Fundacji Rolniczej, która we
współpracy z zachodnimi ofiarodawcami i inwestorami miała wspomóc rolnictwo
indywidualne w Polsce.
4 maja 1982
Pod wpływem
warszawskich demonstracji 3 majowych prezydent Warszawy gen. Mieczysław Dębicki
ponownie wprowadził – dopiero co zniesioną 2 maja – godzinę milicyjną między 24
a 5 rano (dla młodzieży poniżej 18 lat od 21.00) oraz zawiesił działalność
instytucji kulturalnych i rozrywkowych.
Sejm uchwalił ustawę
o szkolnictwie wyższym w zasadniczym kształcie wynegocjowanym w 1981
roku.
4 maja – odbył się jeden z pierwszych „spacerów” w Białymstoku.
Wzięło w nim udział około 1 tys. ludzi. W kolejnych dniach miały miejsce kolejne
„spacery”, w których jednorazowo brało udział nawet około 4 tys.
ludzi.
5 maja 1982
Kolejny dzień trwały walki
uliczne w Lublinie. Po interwencji milicji 176 osób trafiło do
aresztu
6 maja 1982
W Gdańsku powołano lokalne
związkowe ciało koordynacyjne – Regionalną Komisję Koordynacyjną NSZZ
„Solidarność”
7 maja 1982
Internowany
w Tarnobrzegu Edward Atończyk został skazany na 4 lata więzienia za pisanie
wierszy i rymowanek zawierających „fałszywe wiadomości”.
8 maja
1982
W Warszawie, także pod naciskiem „dołów” związkowych,
powstało lokalne gremium koordynacyjne Regionalna Komisja Wykonawcza NSZZ
„Solidarność” Region Mazowsze (początkowo była ona nazywana Regionalnym
Komitetem Wykonawczym). W jej skład weszli znani mazowieccy działacze związkowi
Zbigniew Bujak, Wiktor Kulerski, Zbigniew Janas, Zbigniew
Romaszewski.
9 maja 1982
Z zapisów MSW: „W
Warszawie o godzinie 21.00 kolejną audycję nadała nielegalna radiostacja „Radia
<<Solidarność>>”.
10 maja 1982
Z
zapisów MSW: „W Przedsiębiorstwie Transportowym Sprzętu Budowlanego
<<Transbud>> w Płocku 150 kierowców (na 185 zatrudnionych) odmówiło
podjęcia wynagrodzenia za miesiąc kwiecień br na skutek obniżenia zarobków o ok.
2 tysiące złotych”.
Z zapisów MSW: „10 maja w Kątach Wrocławskich
zniszczono flagi o barwach narodowych. Na placu Bohaterów Westerplatte we
Wrocławiu oblano farbą pomnik ORMO-wców poległych w walkach z reakcyjnym
podziemiem.”
11 maja 1982
W Poznaniu na ul.
Fredry funkcjonariusze MO zatrzymali 19-letniego ucznia Technikum Ogrodniczego
Piotra Majchrzaka; brutalnie pobity zmarł nie odzyskawszy
przytomności 18 maja w szpitalu przy ul. Lutyckiej.
Lecha Wałęsę
przeniesiono do Arłamowa k. Krościenka do dawnego ośrodka rządowego, położonego
ok. 6 km od granicy z ZSRS.
12 maja 1982
Sąd
Wojskowy w Katowicach uniewinnił wszystkich oskarżonych o kierowanie strajkiem w
KWK „Piast” w grudniu 1981. Uniewinnionych tego dnia górników
internowano.
Małopolska RKW wezwała do bojkotu prasy w każda środę. Był
to wyraz sprzeciwu wobec kłamstwa i przemocy oraz przejaw solidarności z
represjonowanymi dziennikarzami.
13 maja 1982
Na
apel TKK w wielu miastach kraju odbyły się 15 minutowe manifestacje i strajki.
W Warszawie oraz Krakowie siły ZOMO zaatakowały
demonstrantów.
13-24 maja 1982
Internowani
w Białołęce prowadzili głodówkę protestacyjną przeciwko stanowi
wojennemu.
13 maja 1982
Internowano dziekanów
Uniwersytetu Warszawskiego doc. Jadwigę Puzyninę, doc. Hannę Świdę-Ziembę i doc.
Joannę Mantel-Niećko. Wcześniej zajmowały się one opieką nad internowanymi
pracownikami UW.
14 maja 1982
W podwarszawskim
ówcześnie Ursusie grupa kilkuset osób zapaliła znicze, złożyła wiązanki kwiatów
na obelisku upamiętniającym wydarzenia czerwca 1976
15 maja 1982
W Lublinie powołano Międzyuczelniany Komitet Oporu
NZS
16 maja 1982
Radio „Solidarność” podało
informację o uwięzieniu J.K.Kelusa
17 maja 1982
Z zapisów MSW: „Senat Uniwersytetu Warszawskiego podjął uchwałę
domagającą się natychmiastowego zwolnienia zatrzymanych w wydarzeniach w dniu 13
maja br. 2 pracowników naukowych [właściwie było ich trzech]”.
18
maja 1982
Z zapisów MSW: „Podczas nadawania głównego wydania
dziennika telewizyjnego w protestacyjnym spacerze na ulicy Lipowej w
Białymstoku udział wzięło ok. 1 tysiąca osób”.
19 maja 1982
Wznowiono automatyczną łączność telefoniczną na terenie całego
kraju.
Ludzie kultury i nauki polskiej wystosowali apel do Sejmu PRL
dotyczący m.in. oczekiwania przyspieszenia łagodzenia rygorów stanu
wojennego.
20 maja 1982
Z zapisów MSW: „W bazie
Miejskiego Przedsiębiorstwa Taksówkowego w Warszawie przy ul. Chrzanowskiego
część pracowników na znak protestu przeciwko stanowi wojennemu zaczęła nosić
oporniki radiowe”.
21 maja 1982
Z zapisów MSW:
„W czasie seminarium naukowego w Instutucie Badań Jądrowych minutą ciszy
uczczono pamięć internowanych pracowników IBJ”.
22 maja 1982
W Poznaniu na cmentarzu w Miłostowie odbył się manifestacyjny
pogrzeb
Piotra Majchrzaka. Kolegów szkolnych zamordowanego SB
przestrzegała przed udziałem w pogrzebie.
Odbyła się akcja protestacyjna
studentów UMCS w związku ze zdymisjonowaniem rektora uczelni prof. Tadeusza
Baszyńskiego.
23 maja 1982
Ukazał się pierwszy po
13 grudnia 1981 numer „Tygodnika Powszechnego”. Posiadał on żałobną
winietę.
Kolejną audycję nadało warszawskie radio
„Solidarność”.
24 maja 1982
Sąd Warszawskiego
Okręgu Wojskowego w siedzibie Wojskowego Sądu Garnizonowego w Rzeszowie skazał
w trybie doraźnym trzy osoby na kary od 3,5 do 4,5 roku więzienia za organizację
strajku w Stalowej Woli 14 grudnia 1981.
25 maja 1982
Z zapisów MSW: „Po zakończeniu nabożeństwa w kościele mariackim
w Gdańsku przed kościołem uformowała się grupa 150 osób, która, śpiewając pieśni
religijne ruszyła w kierunku pomnika Stoczniowców – po drodze liczebność grupy
wzrosła do 1,5 tysiąca osób. Przed pomnikiem śpiewano pieśni religijne, zapalano
znicze, wywieszono flagę z napisem NSZZ <<Solidarność>> - po
demonstracji sił oddziałów zwartych , zbrany tłum rozproszył
się”.
26 maja 1982
W Poznaniu powołano do życia
Konspiracyjny Zarząd NSZZ „Solidarność” Wielkopolska stawiający sobie za cel
przywrócenie statutowej działalności związkowej.
27 maja
1982
Z zapisów MSW: „Na cmentarzu na Bródnie w Warszawie
ustawiono 3 symboliczne krzyże katyńskie”.
28 maja 1982
Sąd Wojewódzki w Gdańsku skazał za kierowanie grudniowym
strajkiem w Stoczni Gdańskiej cztery osoby na kary od 2 lat z zawieszeniem
(Alojzy Szablewski) do 4 lat więzienia (Krzysztof Dowgiałło).
29
maja 1982
Z zapisów MSW: „Rada naukowa Instytutu Historii
Polskiej Akademii Nauk w Warszawie podjęła uchwałę domagającą się uwolnienia
dwóch internowanych pracowników [IH PAN]”.
30 maja 1982
Z zapisów MSW: „Podczas uroczystości kościelnych w Piekarach
Śląskich zatrzymano 15 osób, które usiłowały rozwijać transparenty z napisami
NSZZ <<Solidarność>> i wznosić wrogie hasla i
okrzyki”.
31 maja 1982
Na placu Zwycięstwa
(obecnie plac Józefa Piłsudskiego) grupa MRKS wmurowała płytę marmurową ku czci
górników zastrzelonych w KWK „Wujek”.
2 czerwca 1982
Z zapisów MSW: „W Przemysłowym Instytucie Maszyn Budowlanych
w Warszawie wystosowano [!] przez 40 pracowników petycję do Prymasa z prośbą
o zainteresowanie się sytuacją internowanego pracownika zakładu i jego
rodziny”.
3 czerwca 1982
Z zapisów MSW: „446
pracowników Sanockich Zakładów Przemyslu Gumowego <<Stomil>> w
Sanoku podpisało petycję domagającą się uwolnienia internowanego pracownika
zakładu”.
4 czerwca 1982
Z zapisów MSW:
„W Kujawskich Zakładach Naprawy Samochodów w Solcu Kujawskim 176 pracowników
podpisało petycję domagającą się cofnięcia zwolnień z pracy 3 uczestnikom
strajku w dniu 13 maja br”.
6 czerwca 1982
Z
zapisów MSW: „Przed katedrą w Kielcach grupa 15 osób rozwinęła szturmówki z
napisem „NSZZ <<Solidarność>>” – internowani i rozrzuciła
ulotki”.
7 czerwca 1982
Grupa związana
z warszawskim MRKS wywiozła ze szpitala przy ul. Banacha w Warszawie pilnowanego
przez SB Jana Narożniaka. Znalazł się on w szpitalu z powodu postrzelenia go
podczas próby ucieczki po zatrzymaniu przez milicję w drugiej połowie
maja.
8 czerwca 1982
Z zapisów MSW: „Na
Uniwersytecie Gdańskim zorganizowano zbieranie podpisów pod petycjami
(oddzielnie dla studentow i oddzielnie dla pracowników naukowych), wyrażającymi
protest przeciwko odwołaniu z zajmowanego stanowiska dotychczasowego
rektora”.
9 czerwca 1982
Uwięzieni w ZK w
Strzebielinku członkowie Komisji Krajowej oraz zarządów regionalnych Bydgoszczy,
Gdańska, Słupska i Torunia wystosowali na sesję Międzynarodowej Organizacji
Pracy w Genewie obszerny dokument pt. „Władze polskie dążą do likwidacji
niezależnego ruchu związkowego”. Dokument podpisało 25 osób.
We Wrocławiu
ukazał się (z datą 13 czerwca) pierwszy numer nowego pisma – „Solidarność
Walcząca”, przygotowanego przez grupę skupioną wokół Kornela
Morawieckiego.
10 czerwca 1982
Procesja Bożego
Ciała w Łomży przekształciła się w największą poza Białymstokiem demonstrację w
regionie. Wielu jej uczestników miało wpięte w klapy znaczki „S” i oporniki,
inni byli przepasani biało – czerwonymi wstęgami z kirem.
Z zapisów MSW:
„Przed i w trakcie trwania procesji z okazji Bożego Ciała przed pomnikiem Ofiar
Grudnia 1970 roku w Elblągu masowo składano kwiaty i zapalano
znicze”.
11 czerwca 1982
Z zapisów MSW: „W
Walcowni Drobne[!] Huty im Lenina w Krakowie wystawiono metalową
kapliczkę”.
12 czerwca 1982
Sąd Wojewódzki w
Toruniu skazał w trybie doraźnym cztery osoby na kary od 3 lat do 3,5 roku
więzienia za pomoc w organizowaniu akcji protestacyjnej .
13
czerwca 1982
W Załężu grupa internowanych działaczy
„Solidarności” podjęła strajk głodowy.
W kolejną „miesięcznicę” stanu
wojennego doszło do demonstracji ulicznych we Wrocławiu, Nowej Hucie,
Gdańsku.
Powołano Tymczasowy Zarząd Oddziału NSZZ „Solidarność” w
Puławach.
W Gorzowie Wielkopolskim powołano podziemną Regionalną Komisję
Wykonawczą NSZZ „Solidarność”, na czele której stanął Zbigniew Bełz, kierujący
nią do aresztowania 15 IV 1983
14 czerwca 1982
Z
zapisów MSW: „W ośrodku odosobnienia w Białołęce Dworskiej w godzinach nocnych
internowani zorganizowali protest przeciwko stanowi
wojennemu”.
15 czerwca 1982
Z zapisów MSW: „60
pracowników Kombinatu Budowy Maszyn <<Częstochowa>> w Częstochowie
odmówiło podjęcia wynagrodzenia na skutek obniżenia zarobków za maj br.
przeciętnie o ok. 4 tysiące złotych na osobę”.
16 czerwca
1982
W Poznaniu tajne struktury największych zakładów pracy
(HPC, „Teletry”, „Centry”, „Pometu”) oraz środowisko „Obserwatora
Wielkopolskiego” powołały Tymczasową Komisję Koordynacyjną „Solidarność” Region
Wielkopolska podporządkowaną ogólnopolskiemu TKK. W jej skład weszli Ryszard
Biniak, Wiesław Chossa, Jerzy Majchrzak, Henryk Tomczyk, Ireneusz Adamski i
Marek Przybyła.
17 czerwca 1982
Sąd Śląskiego
Okręgu Wojskowego we Wrocławiu na sesji wyjazdowej w Zielonej Górze skazał
w trybie doraźnym 15 osób na kary od 2 lat w zawieszeniu na 3 do 6 lat za
kontynuowanie działalności związkowej, założenie nielegalnego związku o nazwie
Podziemie NSZZ „Solidarność” Ziemi Świebodzińskiej.
18 czerwca
1982
Z zapisów MSW: „W Wydziale Konstrukcji Stalowych Huty im.
B. Bieruta w Częstochowie zorganizowano zbieranie podpisów pod petycją
domagającą się uwolnienia internowanego pracownika huty”.
20
czerwca 1982
Z zapisów MSW: „O godzinie 22.00 w Poznaniu przez
14 minut [!] nadano audycję <<Radia Solidarność Poznań>> na falach
ultrakrótkich”.
21 czerwca 1982
Z zapisów MSW:
„Po zakończeniu nabożeństwa w kościele pw. Św. Kazimierza w Białymstoku grupa
ok. 2 tysięcy osób o godz. 20.00 przeszła w szyku niezorganizowanym na ul.
Leszczynową na plac budowy nowego kościoła, gdzie śpiewano pieśni religijne
i zawieszono na krzyżu symbole NSZZ
<<Solidarność>>”.
22 czerwca 1982
Sąd
Wojewódzki w Toruniu skazał w trybie doraźnym 9 osób na kary od 1,5 roku
więzienia do 3,5 roku w zawieszeniu na dwa lata.
23 czerwca 1982
Z zapisów MSW: „W Zakładach Metalurgicznych „Pomet” w Poznaniu
zorganizowano zbiórkę pieniędzy na zakup kwiatów pod pomnik Czerwca
1956”.
24 czerwca 1982
Aresztowano członka
małopolskiego RKW Stanisława Handzlika. Później skazano go na 4 lata
więzienia.
24 czerwca 1982-25 czerwca 1982
Z
zapisów MSW: „W ośrodku w Darłówku zorganizowano wśród internowanych
protestacyjny strajk głodowy”.
25 czerwca 1982
Z
zapisów MSW: „W godzinach 15.00-15.20 przed obeliskiem [ku czci] wydarzeń
czerwcowych 1976 roku w Ursusie grupa 200 pracowników Zakładów Mechanicznych
„Ursus” złożyła kwiaty, zapaliła znicze, śpiewała pieśni religijne – jeden z
uczestników odtworzył z magnetofonu przemówienie okolicznościowe ukrywającego
się działacza NSZZ <<Solidarność>>”.
26 czerwca
1982
TKK wydała odezwę do społeczeństwa z apelem o powstrzymanie
się do 22 lipca 1982 od strajków i masowych, demonstracji ulicznych. Miała to
być zachęta dla władz do nawiązania dialogu, szukania
porozumienia.
27 czerwca 1982
We Wrocławiu
pierwszą audycję nadało Radio „Solidarność Walcząca”. Do końca roku wyemitowano
28 audycji
28 czerwca 1982
We Wrocławiu odbyła
się demonstracja, w trakcie której zatrzymano 257 osób.
29
czerwca 1982
Z zapisów MSW: „W VII Liceum Ogólnokształcącym
[im. J. Dąbrowskiego] w Zielonej Górze i Zespole Szkół Elektrycznych i
Ogólnokształcących w Nowej Soli zorganizowano zbieranie podpisów pod petycjami
wśród nauczycieli w sprawie pozostawienia na zajmowanych stanowiskach
dotychczasowych dyrektorów szkół”.
30 czerwca
1982
Powstała Regionalna Komisja Wykonawcza Regionu
Śląsko-Dąbrowskiego NSZZ „Solidarność”.
Przedstawiciele Komitetu Oporu
NSZZ „Solidarność” Częstochowa wraz z reprezentantami organizacji podziemnych
dziewięciu największych zakładów pracy regionu utworzyli Międzyzakładowy Komitet
Koordynacyjny NSZZ „Solidarność” (MKK). Na jego czele stanął redaktor „CDN”
Zbigniew Muchowicz.
Stan wojenny -
kalendarium: lipiec - wrzesień 1982
1 lipca 1982: Z zapisów MSW: "W
Kopalni Węgla Kamiennego <> w pomieszczeniach biurowych kopalni
zebrała się grupa 800 górników, domagając się wyjaśnień odnośnie emerytur i rent
dla górników".
2 lipca 1982
Wprowadzono podwyżki
cen napojów alkoholowych, herbaty i kawy.
4 lipca 1982
Grupa MRKS rozlała cuchnącą substancję
w Teatrze „Komedia”, którego dyrektorem była Olga Lipińska postrzegana ówcześnie
przez część środowiska aktorskiego jako osoba współpracująca z władzami stanu
wojennego. W efekcie tej akcji teatr zamknięto na wiele
tygodni.
5 lipca 1982
Służba Bezpieczeństwa
zatrzymała w Warszawie Zofię Romaszewską, współorganizatorkę Radia
„Solidarność”.
6 lipca 1982
Z zapisów MSW: „W
Krakowie 10 – minutową audycję na falach ultrakrótkich nadała nielegalna
radiostacja <<Solidarność Małopolska>>”.
7 lipca 1982
Z zapisów MSW: „W Kombinacie Urządzeń Mechanicznych
<<Łabędy>> zorganizowano zbieranie podpisów pod petycją,
protestującą przeciwko zwolnieniu z pracy 3 pracowników
zakładu”.
Zakończył się proces przed Sądem Wojewódzkim w Koszalinie.
Stanisław Sajkowski, Mirosław Wojnarowski, Zdzisław Wieczorek i Grzegorz
Ziembiński zostali skazani na kary od 8 miesięcy do 1,5 roku pozbawienia
wolności.
8 lipca 1982
Z zapisów MSW: „W
Zakładach Metalurgicznych [„Zamet”] w Przemkowie na okres 80 minut przerwało
pracę 200 pracowników Wydziału PR-2, domagając się podwyżki
zarobków”.
9 lipca 1982
TKK opublikowała
deklarację programową „5xTAK”. Przypomniano w niej zasadnicze cele walki
związkowców w czasie stanu wojennego na czele z uwolnieniem więzionych oraz
ponownej legalizacji działania NSZZ „Solidarność”. Deklarowano gotowość
uzgodnienia z władzami kwestii spornych.
10 lipca 1982
Z zapisów MSW: „Na fali nośnej telewizji poznańskiej podczas
przerwy w meczu Polska – Francja nadała audycję nielegalna radiostacja
<<Solidarność Wielkopolska>>”.
11 lipca
1982
Radio „Solidarność” Wielkopolski wyemitowało, w trakcie
przerwy w meczu Polska-ZSRR, swoją pierwszą audycję na falach dźwięku I programu
telewizji polskiej.
12 lipca 1982
Z zapisów MSW:
„We Wrocławiu na falach ultrakrótkich 10 minutową audycję nadała nielegalna
radiostacja „Radio <<Solidarność>>”.
13 lipca 1982
Z zapisów MSW: „Grupa 60 internowanych w ośrodku odosobnienia
w Kwidzyniu zorganizowała demonstrację przeciwko stanowi
wojennemu”.
14 lipca 1982
W Warszawie powstała
Komisja Współpracy Pism Niezależnych utworzona przez przedstawicieli pism
„CDN-Głos Wolnego Robotnika”, „KOS”, „Tygodnik Wojenny”,
„Wolę”.
15 lipca 1982
Z zapisów MSW: „Wojewoda
poznański otrzymał petycję podpisaną przez 91 osób protestujących przeciwko
decyzji o rozwiązaniu <<Teatru 8 Dnia>>”.
16 lipca
1982
Z zapisów MSW: „W zakładzie nr 3 Zakładów
Elektromaszynowych „Celma” w Goleszowie część pracowników na znak protestu
przeciwko stanowi wojennemu zaczęła nosić oporniki radiowe przy ubraniach
roboczych”.
17 lipca 1982
Minister Spraw
Wewnętrznych Czesław Kiszczak poinformował, że wydano 653 paszporty osobom
internowanym i 1058 członkom ich rodzin. Faktycznie wyjechało jednak jedynie 21
osób.
17-18 lipca
W Oslo odbyło się I Zebranie
Biur Zagranicznych NSZZ „Solidarność”
18 lipca
1982
Z zapisów MSW: „46 pracowników Wydziału PO-1 w Zakładach
Naprawczych Taboru Kolejowego w Mińsku Mazowieckim odmówiło podjęcia przyznanej
im premiii pieniężnej”.
Z zapisów MSW: „18 lipca w Brennie oblano kwasem
tablicę na obelisku funkcjonariuszy MO i SB poległych w walkach z reakcyjnym
podziemiem.”
19 lipca 1982
W Warszawie utworzono
podziemną Radę Edukacji Narodowej. Rada pełniła rolę społecznej kontroli nad
działalnością podziemnego Zespołu Oświaty Niezależnej, m.in. kontrolując jego
wydatki.
20 lipca 1982
Z zapisów MSW:
„W zakładzie karnym w Fordonie 30 skazanych z dekretu o stanie wojennym
zorganizowało protestacyjny strajk głodowy”.
Zapowiedziano powstanie
Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego. Była to nowa forma „pasa
transmisyjnego” władz do społeczeństwa. Obok PZPR udział w budowie ruchu wzięły
satelickie stronnictwa polityczne: SD, ZSL, koncesjonowane organizacje
zrzeszające katolików świeckich (PAX, ChSS, PZKS).
21 lipca 1982
Zwolniono z internowania wszystkie kobiety, a 314 osobom
udzielono urlopu.
22 lipca 1982
Z zapisów MSW:
„Na Placu Zwycięstwa w Warszawie po zakończeniu uroczystej odprawy warty
ponownie ułożono symboliczny krzyż z kwiatów, przy którym do późnych godzin
wieczornych przebywała stale grupa 100-500 osób, śpiewając pieśni
religijne”.
Z zapisów MSW: „22 lipca z Państwowego Gospodarstwa Rolnego w
Białej Nyskiej uprowadzono do Austrii śmigłowiec.”
23 lipca 1982
W oficjalnej prasie ukazały się artykuły wyrażające potrzebę
reaktywowania związków zawodowych w tym „robotniczej Solidarności” odseparowanej
od, jak to nazywano, związkowej „ekstremy”.
24 lipca 1982
Nastąpiła likwidacja ośrodka odosobnienia dla kobiet w Gołdapi.
W ciągu jego funkcjonowania więziono w nim prawie czterysta opozycjonistek z
całego kraju.
Z zapisów MSW: „29 internowanych w ośrodku odosobnienia w
Nysie zorganizowało przed budynkiem demonstrację przeciwko stanowi
wojennemu”.
Z zapisów MSW: „24 lipca w Dusznikach Zdroju oblano farbą
pomnik żołnierzy radzieckich.”
25 lipca 1982
Z
zapisów MSW: „We Wrocławiu nadano na falach ultrakrótkich audycję z dwóch na
przemian pracujących nadajników radiostacji <<Radio
Solidarność>>”.
27 lipca 1982
Z zapisów
MSW: „Zorganizowano zbiórkę pieniędzy na pomoc dla internowanych i ich rodzin w
Szczecińskich Zakładach Drobiarskich <<Poldrob>> w
Szczecinie”
28 lipca 1982
TKK wydało
oświadczenie „5xNIE”. Wyrażono w nim rozczarowanie niespełnieniem postulatów
Związku. Wezwano jednocześnie do pokojowych manifestacji 31 sierpnia w rocznicę
Porozumień Gdańskich. Przedstawiono też dokument „Społeczeństwo podziemne:
Wstępne założenia deklaracji programowej TKK NSZZ „S”” w którym wezwano do
tworzenia społeczeństwa podziemnego w różnych sferach aktywności począwszy od
pomocy osobom represjonowanym a skończywszy na działalności
gospodarczej.
29 lipca 1982
Sąd Warszawskiego
Okręgu Wojskowego skazał Mirosława Krupińskiego, przewodniczącego Krajowego
Komitetu Strajkowego w grudniu 1981 na 3,5 roku więzienia.
TKK powołała
Biuro Koordynacyjne NSZZ „Solidarność” za Granicą z siedzibą w Brukseli pod
kierownictwem Jerzego Milewskiego.
30 lipca 1982
Z zapisów MSW: „250 rolników z gminy Lipowa wystosowało petycję
do wojewody, protestując w ten sposób
przeciwko lokalizacji na terenie
gminy nowego wysypiska dla województwa”.
31 lipca 1982
W Gorzowie Wielkopolskim powstał Ruch Młodzieży Niezależnej
stawiający sobie cele samokształceniowe. Pismem ruchu stał się „Szaniec” –
Biuletyn Informacyjny Ruchu Młodzieży Niezależnej
1 sierpnia 1982
W rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego na warszawskim
cmentarzu powązkowskim z ustawionej publicznie „gadały” (urządzenia
nagłaśniającego) nadano okolicznościowe przemówienie Zbigniewa
Bujaka.
2 sierpnia 1982
Z zapisów MSW: „W
godzinach 7-13 w Spółdzielczym Kółku Rolniczym w Łochowie nie przystąpiło do
pracy 25 traktorzystów i kombajnistów, domagając się poprawy zaopatrzenia w
części zamienne i polepszenia warunków socjalnych”.
3 sierpnia
1982
W gorzowskim „Stilonie” zawiązała się Tymczasowa Komisja
Zakładowa NSZZ „Solidarność”.
4 sierpnia 1982
Z
zapisów MSW: „18 pracowników Stalowni Martenowskiej Kombinatu Hutniczego im.
Lenina w Krakowie przerwało na okres 15 minut pracę, protestując w ten sposób w
związku z rozpoczęciem procesu przeciwko St. Handzlikowi – działaczowi NSZZ
„Solidarność” z Huty im. Lenina”.
5 sierpnia 1982
Z zapisów MSW: „Na falach ultrakrótkich w Olsztynie ponownie
podjęły pracę dwie nielegalne radiostacje przekazując między sobą zakonspirowaną
(zaszyfrowaną) korespondencję”.
6 sierpnia 1982
Z zapisów MSW: „W Krakowie grupa 15 osób usiłowała zorganizować
<<marsz szlakiem I kadrowej>> – zatrzymano 7 osób”
7
sierpnia 1982
Z zapisów MSW: „7 sierpnia w Łodzi ujawniono
6-osobową nieformalną grupę, złożoną z pracowników różnych zakładów pracy, która
zajmowała się kolportażem ulotek i nielegalnych wydawnictw. Zakwestionowano 500
egzemplarzy ulotek, przygotowanych do rozpowszechnienia.”
8
sierpnia 1982
Z zapisów MSW: „W godzinach wieczornych nadano we
Wrocławiu na falach ultrakrótkich 5 minutową audycję Radio <<Solidarnosć
Walcząca>>.
9 sierpnia 1982
Z zapisów MSW:
„W kościele pw. Św. Marcina w Warszawie odbyło się nielegalne zebranie b.
działaczy Zarządu Regionu NSZZ „Solidarność” w czasie którego omawiano
przygotowanie strajku generalnego w regionie”
10 sierpnia 1982
W Poznaniu powstał Tymczasowy Zarząd Regionu Wielkopolska.
Jego przewodniczącym został Janusz Pałubicki.
W Szczecinie odbył się
pogrzeb Danuty i Andrzeja Jurczyków (syna i synowej Mariana Jurczyka), którzy
zginęli 5 VIII 1982, najprawdopodobniej śmiercią samobójczą. Pogrzeb przerodził
się w wielką demonstrację na Cmentarzu Centralnym w
Szczecinie.
11 sierpnia 1982
Z zapisów MSW: „7
pracowników Odlewni Żeliwa Ciągliwego [i Wytwórni Łączników] w Zawierciu
odmówiło podjęcia pracy w związku z obniżeniem dotychczasowych
zarobków”.
Z zapisów MSW: „W Zakładach Wytwórczych Aparatury Precyzyjnej
„Mera-Pafal” w Świdnicy ujawniono 8 osobową grupę działająca w ramach
nielegalnych struktur organizacyjnych b. NSZZ
<<Solidarność>>”.
12 sierpnia 1982
Z
zapisów MSW: „2 sierpnia w Białymstoku ujawniono nieformalną 15-osobową grupę
pracowników różnych zakładów pracy, którzy prowadzili zakonspirowaną działalność
związkową NSZZ „Solidarność” oraz zajmowali się sporządzaniem i kolportażem
ulotek. w czasie przeszukań zakwestionowano m.in. 900 ulotek, 987 wydawnictw, 9
ryz papieru i materiały poligraficzne.”
13 sierpnia 1982
W kolejną „miesięcznicę” stanu wojennego odbyły się
demonstracje uliczne w Warszawie, Gdańsku, Wrocławiu i Nowej Hucie.
Z
zapisów MSW: „W ośrodku odosobnienia w Kwidzyniu internowani wywiesili flagę z
napisem NSZZ <<Solidarność>>”.
14 sierpnia 1982
W Kwidzyniu służba więzienna pobiła 81 internowanych w tym
ciężko 38 osób.
15 sierpnia 1982
Powstał
Ogólnopolski Komitet Oporu Rolników (OKOR). W jego skład weszli m.in. Jan
Malinowski, Józef Teliga.
16 sierpnia 1982
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego odwołał ze stanowiska
rektora Uniwersytetu Wrocławskiego prof. Józefa Łukaszewicza. Na znak protestu
do dymisji podali się wszyscy prorektorzy.
Na Krymie Wojciech Jaruzelski
został przyjęty przez Leonida Breżniewa.
17 sierpnia 1982
Z zapisów MSW: „W ośrodku odosobnienia w Kwidzyniu 126
internowanych odmówiło wyjścia na spacer i przyjęcia
posiłków”.
18 sierpnia 1982
Z racji rocznicy
strajków sierpniowych odbyły się manifestacje w Stoczni Szczecińskiej i w
Elblągu.
19 sierpnia 1982
W Garwolinie
rozpoczęły się spacery w porze nadawania dziennika telewizyjnego. Trwały one
przez następne dni.
Z zapisów MSW: „W Garwolinie w czasie nadawania
głównego wydania dziennika telewizyjnego zorganizowano protestacyjny spacer w
którym uczestniczyło 70 osób”.
20 sierpnia 1982
Z zapisów MSW: „156 pracowników Fabryki Mebli w Białej
Podlaskiej podpisało petycję domagającą się wydania zezwolenia na budowę nowego
kościoła w tym mieście”.
21 sierpnia 1982
Wicepremier Mieczysław Rakowski w oficjalnych środkach masowego
przekazu zapewnił o zbliżaniu się czasu „odrodzenia związków zawodowych” bez
niepożądanych przez władze uczestników na czele z członkami
KOR.
22 sierpnia 1982
Z zapisów MSW: „W
Garwolinie zorganizowano protestacyjny spacer w czasie nadawania głównego
wydania dziennika telewizyjnego z udziałem 70 osób”.
23 sierpnia
1982
Z zapisów MSW: „W piekarni nr 2 P[owszechnej] S[półdzielni]
S[pożywców] <<Społem>> w Koninie na okres 3 godzin przerwało pracę 6
pracowników w związku z obniżeniem zarobków – premii – za miesiąc
lipiec”.
24 sierpnia 1982
Z zapisów MSW: „Na
fonii I programu TV nadano w Poznaniu 10 minutową audycję <<Radio
Solidarność Wielkopolska”.
25 sierpnia
1982
W oficjalnej telewizji generał Czesław Kiszczak ostrzegł
przed skutkami planowanych przez opozycję demonstracji.
26
sierpnia 1982
Podczas homilii wygłoszonej na Jasnej Górze
Prymas Polski Józef Glemp wezwał do dialogu.
Doszło do gwałtownych
demonstracji w Łodzi. Zatrzymano 108 osób.
27 sierpnia 1982
Przedstawiciele władz związkowych kilku regionów „Solidarności”
wystosowali do gen. Wojciecha Jaruzelskiego list w którym wskazali na warunki
ewentualnego porozumienia m.in. pluralizm i swobodę działania ruchu
związkowego.
28 sierpnia 1982
Z zapisów MSW:
„Przy krzyżu na pl. Zwycięstwa [w Warszawie] grupa 300 osób zaczęła wykazywać
wrogą postawę, skandowano hasła, wznoszono okrzyki, kolportowano ulotki –
zatrzymano 13 osób”.
29 sierpnia 1982
W Warszawie
aresztowano Zbigniewa Romaszewskiego.
Pierwszą audycję nadało we
Wrocławiu „Radio Solidarność” podlegające RKS-owi. Do końca 1982 r. nadano 6
audycji we Wrocławiu oraz 7 w innych miastach Dolnego Śląska.
Prymas
Józef Glemp wizytował parafię Zbrosza Duża znaną z niepokornej postawy wobec
władz tamtejszego proboszcza ks. Czesława Sadłowskiego.
30
sierpnia 1982
W rocznicę porozumienia sierpniowego po
okolicznościowym nabożeństwie w katedrze w Szczecienie miała miejsce
demonstracja oraz starcia z milicją.
W Gorzowie Wielkopolskim powstał
Młodzieżowy Ruch Oporu, który wydał pierwszy numer pisma „Iskra”. Grupa została
rozbita przez Służbę Bezpieczeństwa 6 XI 1982. Odtworzyła się później jako Ruch
Młodzieży Niezależnej, wydający pismo „Szaniec”.
31 sierpnia 1982
W drugą rocznicę Porozumienia Gdańskiego w 34 województwach, 66
miejscowościach, doszło do ulicznych demonstracji. Kilkakrotnie milicja użyła
broni.
W Lubinie wskutek ostrzału ZOMO i SB zginęło na miejscu dwóch
uczestników demonstracji (
Andrzej Trajkowski, Mieczysław
Poźniak). Trzeci zmarł po kilku dniach (
Michał
Adamowicz). W Gdańsku wskutek zatrucia gazami łzawiącymi zmarł
Piotr Sadowski. We Wrocławiu po kilku dniach zmarł postrzelony
Kazimierz Michalczyk. Do starć z demonstrantami doszło w Nowej
Hucie.
Ogółem zatrzymano 5131 osób. Kolegia ds. wykroczeń ukarały 3023
osoby, przed sądem stanęło ich 126. Internowano 189 osób. Zawieszono
automatyczną łączność telefoniczną.
1 września 1982
Po południu grupy młodzieży powracające z nabożeństwa na Jasnej
Górze inaugurującego nowy rok szkolny, zostały zaatakowane przez milicję.
Doprowadziło to do poważnych zamieszek, które trwały do późnych godzin nocnych.
Według danych KW MO w Częstochowie w wyniku zajść z 31 sierpnia i 1 września
zatrzymano w mieście 270 osób
Z zapisów MSW: „W ośrodku odosobnienia w
Załężu k. Rzeszowa 7 internowanych podjęło protestacyjną głodówkę”.
W
proteście przeciwko użyciu broni i śmierci demonstrantów na ulice Lubina wyszło
około 10 tys. demonstrantów. Podobna demonstracja odbyła się w dniu
następnym.
1-2 września 1982
W Lubinie ponownie
zorganizowano demonstracje uliczne.
2 września 1982
Komitet Oporu Społecznego wydał oświadczenie podsumowujące
wydarzenia 31 sierpnia, akcentujące nieustępliwość władz, nieskuteczność
demonstracji. W związku z tym wskazano na konieczność przeniesienia akcentu
z demonstracji ulicznych na organizację społeczeństwa podziemnego, które miało
stać się skuteczniejszą formą nacisku.
3 września
1982
Aresztowano dotąd internowanych działaczy KOR – Jacka
Kuronia, Jana Lityńskiego, Adama Michnika oraz Henryka Wujca. Zaocznie
prowadzono postępowanie wobec Jana Józefa Lipskiego oraz Mirosława Chojeckiego.
Wszystkim zarzucono podejmowanie przygotowań zmierzających do obalenia ustroju
PRL.
4 września 1982
Z zapisów MSW: „W Wydziale
Mechanizmów „Fiata” w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Bielsku Białej
zorganizowano zbiórkę pieniędzy na opłacenie grzywien przez uczestników zajść
w dniu 31 sierpnia br., pracowników zakładu”.
5 września 1982
Z zapisów MSW: „Na fonii I programu TV nadano w Poznaniu 10
minutową audycję <<Radio Solidarność Wielkopolska>>
6
września 1982
TKK wydała oświadczenie wskazujące na
porozumienie jako drogę rozwiązania istniejącego konfliktu.
Zarazem
zaapelowano o uczczenie 30 września pamięci poległych 31 sierpnia minutą ciszy
oraz żałobnymi elementami ubioru.
7 września 1982
Z zapisów MSW: „7 września w Żyrardowie oblano farbą tablicę
informacyjną Komitetu Miejskiego PZPR.”
8 września 1982
Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego wydał wyrok w sprawie
o zabójstwo sierż. Zdzisława Karosa. Roberta Chechłacza skazał na 25 lat
więzienia a siedem innych osób na kary od 2 z zawieszeniem do 13 lat więzienia.
W roku 1989 Robert Chechłacz został ułaskawiony.
9 września
1982
Z zapisów MSW: „9 września w Łodzi ujawniono nielegalną
organizację pod nazwą Komitet Samoobrony Młodych – KSM, w skład której wchodziło
30 uczniów szkół ponadpodstawowych. Organizacja zajmowała się sporządzaniem i
kolportażem ulotek. Podczas przeszukań zakwestionowano 1 maszynę do pisania 40
ulotek, 400 deklaracji członkowskich, przygotowanych do rozpowszechnienia wśród
młodzieży.
10 września 1982
Z zapisów MSW: „80
pracowników Pomorskich Fabryk Mebli w Nowem odmówiło pobrania wynagrodzenia za
miesiąc sierpień, domagając się ich wyrównania”.
11 września 1982
Z zapisów MSW: „11 września w Zakładach Wytwórczych Urządzeń
Wodociągowych w Mławie 5 pracowników odmówiło pobrania wynagrodzenia za miesiąc
sierpień br. domagając się jego podwyżki”
13 września 1982
W Hrubieszowie ponad 100 więźniów politycznych podjęło
głodówkę żądając formalnie takiego statusu. Akcja trwała ponad dwa
tygodnie.
15 września 1982
Jan Józef Lipski,
współpracownik KSS KOR został aresztowany zaraz po powrocie do
kraju.
15-16 września 1982
W Warszawie obradowała
187 Konferencja Plenarna Episkopatu Polski. Biskupi ponownie zwrócili się
o podjęcie dialogu oraz „porozumienie i ugodę”.
17 września 1982
Z zapisów MSW: „17 września w pobliżu stołówki w Lublinie, w
której otrzymuje posiłki pododdział ZOMO, zdetonowano materiał wybuchowy –
straty materialne ok. 50 tysięcy złotych.”
18 września 1982
Z zapisów MSW: „Na fonii I programu TV nadano w Poznaniu
audycję <<Radio Solidarność Wielkopolska>>
19
września 1982
Z zapisów MSW: „W zakładzie karnym w Braniewie 40
skazanych z dekretu o stanie wojennym ogłosiło 3 dniową protestacyjną
głódówkę”.
20 września 1982
Z zapisów MSW: „W
miejscowości Kruszyn gmina Bolesławiec podczas interwencji obrzucono kamieniami
radiowóz policyjny”.
21 września 1982
Z zapisów
MSW: „W Bielsku Białej na falach ultrakrótkich w eter weszła nielegalna
radiostacja o godz. 20.00”.
22 września 1982
Z
zapisów MSW: „Na Cmentarzu Komunalnym na Powązkach w Warszawie w czasie
pogrzebu Henryka Kuronia (ojciec Jacka Kuronia) zebrani – ok. 800 osób –
odśpiewali hymn <<Solidarności>>”.
23 września 1982
Z zapisów MSW: „Ok. godz. 19.00 przed
pomnikiem Stoczniowców w Gdańsku grupa 130 osób rozpoczęła modły – zatrzymano 6
osób”
24 września 1982
Powstała Tymczasowa
Komisja Zakładowa NSZZ „Solidarność” WSK „PZL-Rzeszów”.
Z zapisów MSW: „O
godz. 21.45 na cechowni Kopalni Węgla Kamiennego <<Borynia>>
wyłączono światło, informując górników o powstaniu w Jastrzębiu [Zdroju]
Konspiracyjnej Miedzyzakładowej Komisji Kordynacyjnej NSZZ
<<Solidarność>>”.
26 września 1982
Z
zapisów MSW: „26 września z lotniska Aeroklubu PRL w Przylepie k. Zielonej Góry
usiłowano uprowadzić samolot „Żlin”.
28 września 1982
Na łamach „Rzeczpospolitej” ogłoszono postulat rozwiązania
wszystkich działających przed 13 grudnia 1981 związków zawodowych.
Z
zapisów MSW: „W Legnicy nadano audycję <<Radio Solidarność>> na
falach ultrakrótkich”.
29 września 1982
Z
zapisów MSW: „Po zakończeniu nabożeństwa w kościele pw. Św. Brygidy w Gdańsku
ok. godz. 18.50 grupa 2 tysięcy osób udała się w kierunku pomnika Stoczniowców w
Gdańsku wznosząc okrzyki <<oddać Lecha>>, <<Wrony na Plac
Czerwony>>, <<Dość już tego>>”.
Aresztowano Jana Paculę
z małopolskiego RKW (następnie skazano go na 2,5 roku pozbawienia
wolności)
30 września 1982
W Nowej Hucie doszło
do demonstracji i starć z milicją
W Warszawie na murach staromiejskiego
Podwala odsłonięto marmurową tablicę z napisem „pamięci tych, którzy polegli za
związek „Solidarność”, za wolność i demokrację”. Z ukrytego głośnika nadano
sygnał radia „Solidarność” oraz hymn „Solidarności” śpiewany przez internowanych
w Białołęce.
Stan wojenny -
kalendarium: październik - grudzień 1982
1 października 1982: Z zapisów MSW:
"Personel kuchenny w Szkole Podstawowej nr 2 w Lwówku Śląskim odmówił pobrania
wynagrodzenia za miesiąc wrzesień na skutek jego obniżenia".
2
października 1982
Z zapisów MSW: „80 pracowników zatrudnionych
na I zmianie w Ciągarni Huty Będzin [w Będzinie] nie dopuściło do pracy
pracowników II zmiany, protestując w ten sposób przeciwko pracy w wolne
soboty”.
3 października 1982
Z zapisów MSW: „W Częstochowie
zorganizowano nielegalne zebranie b. aktywistów NSZZ z wielkich zakładów pracy
na którym omawiano przyszłą taktykę działania”.
4 października
1982
Z zapisów MSW: „19 pracowników Wydziału Mechanicznego w
Zakładach Wytwórczych Urządzeń Telefonicznych im. Komuny Paryskiej w Warszawie
przerwało pracę, domagając się podwyżki zarobków”.
5 października
1982
We Wrocławiu w wyniku wspólnej operacji WSW i SB
aresztowano Władysława Frasyniuka, przewodniczącego RKS Dolny Śląsk i członka
TKK.
6 października 1982
Wiceminister
sprawiedliwości Tadeusz Skóra przedstawił informację o tym, że w pierwszym
półroczu 1982 sądy rozpatrzyły sprawy 435 osób kontynuujących działalność
związkową. Na karę do 3 lat więzienia skazano 225 osób, na 3 lata 82 osoby a
powyżej 3 lat – 59 osób
7 października 1982
Z
zapisów MSW: „7/8 października w miejscowości Łapanów zniszczono tablicę na
pomniku funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa i MO poległych w walce z
reakcyjnym podziemiem.”
8 października 1982
Sejm
uchwalił ustawy o związkach zawodowych i o organizacjach rolników. Ostatniej
grupie w ogóle nie przyznano prawa do zrzeszania się. Wszystkie związki
istniejące przed 13 grudnia 1981 rozwiązano. W Gdańsku doszło do demonstracji
ulicznych.
W procesie KPN skazano Leszka Moczulskiego na 7 lat więzienia
a pozostałych trzech oskarżonych na kary od 2 do 5 lat
więzienia.
9 października 1982
TKK opublikowała
oświadczenie zapewniające o istnieniu Związku niezależnie od poczynań władz
zmierzających do jego likwidacji. Wezwała zarazem, z miesięcznym wyprzedzeniem,
do czterogodzinnego strajku protestacyjnego 10 listopada (nieco później
wydłużonego do 8 godzin).
Po delegalizacji „Solidarności” USA wzmogly
sankcje przeciwko Polsce. Rząd USA zawiesił wobec Polski klauzulę najwyższego
uprzywilejowania w handlu.
10 października
1982
Komitet Oporu Społecznego wydał oświadczenie w sprawie
delegalizacji „Solidarności” wskazując, że jest to w istocie klęska
władz.
11 października 1982
W Stoczni Gdańskiej
i innych zakładach Trójmiasta odbył się strajk rotacyjny. Wieczorem i dzień
później miały miejsce demonstracje oraz starcia z milicją. Na terenie ZM „Ursus”
odbyła się demonstracja robotników.
Z zapisów MSW: „O godz. 5.20 w
Jeleniej Górze na falach ultrakrótkich nadano audycję <<Radia
Solidarność>>”.
12 października 1982
Rada
Państwa podjęła uchwałę w sprawie zasad tworzenia nowych organizacji
związkowych. Decyzją Komitetu Obrony Kraju zmilitaryzowano Stocznię
Gdańską.
Z zapisów MSW: „W Bielsku Białej o godz. 20.25 nadawano na
falach ultrakrótkich audycję Radia <<Solidarność>>”.
W
Kędzierzynie-Koźlu wyemitowano audycję Radia „Solidarność”.
13
października 1982
W Gdańsku, Wrocławiu ZOMO zaatakowało
demonstracje przeciwko delegalizacji „Solidarności”. Do ostrych starć doszło w
Nowej Hucie. W ich trakcie funkcjonariusz SB śmiertelnie postrzelił
Bogdana Włosika. Zamieszki trwały trzy dni. Zatrzymano 135
osób.
Z zapisów MSW: „W Węgorzewie nadano na falach ultrakrótkich audycję
<<Radio Solidarność>>.
14 października
1982
Z zapisów MSW: „29 pracowników Fabryki Pras Automatycznych
„Formet” w Bydgoszczy wystąpiło do dyrekcji zakładu z żądaniem zwrotu składek
związkowych”.
15 października 1982
Z zapisów
MSW: „Ok. godz. 19.00 na Osiedlu Dąbrowszczaków w Krakowie – Nowa Huta zebrała
się 2-tysięczna grupa, która zaczęła budować barykady i wznosić wrogie okrzyki
- w czasie działań oddziałów zwartych zatrzymano 303 osoby”.
16
października 1982
Z zapisów MSW: „W Zarządzie Portu w Gdyni
przez sieć radiotelefoniczną Straży Portowej nadano 15 minutową audycję
R[adia] W[olna] E[uropa]”
17 października 1982
Z
zapisów MSW: „Po zakończeniu nabożeństwa na Jasnej Górze tłum ok. 5 tysięcy
osób zaczął wznosić okrzyki: <<Uwolnić Lecha>>,
<<Zwyciężymy>>, <<Polska nasza>>, <<My chcemy
papieża>>, <<Skończyć wojnę>> – zebrani odśpiewali
<<Hymn Solidarności>>”.
18 października
1982
Z zapisów MSW:”W Zakładach Wytwórczych Urządzeń
Telefonicznych im. Komuny Paryskiej w Warszawie 12 pracowników nie przystąpiło
do pracy”.
Z zapisów MSW: „18 października w Garwolinie zdewastowano
pomnik generała Karola Świerczewskiego.”
19 października
1982
Z zapisów MSW: „19 października uprowadzono do Szwecji
samolot typu AN-2 należący do Zakładu Usług Agrotechnicznych w
Szczecinie.”
Podłożono ładunek wybuchowy pod kasyno MO w
Głogowie.
20 października 1982
TKK podjęła
decyzję o przystąpieniu na wiosnę 1983 do strajku generalnego. Nie przyjęła też
do wiadomości decyzji o delegalizacji „Solidarności”.
Na cmentarzu w
Grębałowie odbył się pogrzeb
Bogdana Włosika, w którym
uczestniczyło 20 tysięcy osób.
21 października
1982
Z zapisów MSW: „O godz. 21.59 w Gdańsku na falach
ultrakrótkich nadano 9-minutową audycję <<Radio
Solidarność>>”.
22 października 1982
Z
zapisów MSW: „W Zakładach Azotowych w Puławach wypuszczono w powietrze balon z
napisem <<Solidarność>>”.
23 października
1982
W prasie ukazał się „wzorcowy” statut nowego związku
zawodowego.
24 października 1982
Z zapisów MSW:
„Przy kościele św. Krzyża w Łodzi ok. godz. 12.00 zebrała się grupa 80 osób,
która rozwinęła transparent „Niech żyje <<Solidarność>>”, wśród
zebranych kolportowano ulotki”.
25 października
1982
Z zapisów MSW: „W Bydgoszczy na falach ultrakrótkich
o godz. 18.00 nadano audycję << Radio „Solidarność>> - czas emisji
11 minut”.
26 października 1982
Sejm uchwalił
ustawę o postępowaniu wobec osób uchylających się od pracy.
Z zapisów
MSW: „[w Gdańsku] O godz. 22.00 na falach ultrakrótkich nadano 8-minutową
audycję <<Radio Solidarność>>”.
27 października
1982
Z zapisów MSW: „27 października w Katowicach ujawniono
5-osobową nieformalną grupę, która zajmowała się sporządzaniem i kolportażem
ulotek; zakwestionowano 1 urządzenie powielające typu „sitoramka” i 50 egz.
wydawnictw, przygotowanych do rozpowszechnienia”.
28 października
1982
W Krakowie powstał Regionalny Komitet Solidarność
Małopolska.
29 października 1982
Z zapisów
MSW:”16 pracowników Magazynu Oddziału Wojewódzkiego <<Ruch>> w
Koninie podpisano petycję do dyrekcji domagając się podwyżki
płac”.
30 października 1982
Z zapisów MSW: „30
października w Zakładach „Archimedes” we Wrocławiu ujawniono 9-osobową grupę,
działającą w ramach nielegalnych struktur organizacyjnych NSZZ „Solidarność”,
której członkowie zajmowali się przygotowaniem strajku na dzień 10 listopada w
zakładzie”.
31 października 1982
Z zapisów MSW:
„Przed pomnikiem Stoczniowców w Gdańsku w godzinach popołudniowych zebrała się
grupa ok. 500 osób usiłując zorganizować demonstrację, wśród zebranych
kolportowano ulotki”.
Z zapisów MSW: „31 października w Legnicy pod
budynek Komitetu Wojewódzkiego PZPR podłożono ładunek
wybuchowy.”
1 listopada 1982
W warszawskim
mieszkaniu aktorki Ewy Dałkowskiej odbyło się pierwsze przedstawienie Teatru
Domowego. Wystawiono sztukę pt. „Wszystkie spektakle zarezerwowane nr 2 –
przywracanie porządku” opartą na tekstach poetyckich lat 80. oraz piosenkach
Jana Kelusa. Przedstawienie wystawiane w teatrze Powszechnym po 13 grudnia 1981
zostało zdjęte z afisza.
2 listopada 1982
Z
zapisów MSW: „O godzinie 17.05. na fonii I programu TV w Poznaniu nadano 7
minutową audycję <<Radio Solidarność>>”.
Z zapisów MSW: „2
listopada w miejscowości Ścinawa oblano farbą pomnik żołnierzy
radzieckich.
Na cmentarzu żołnierzy radzieckich w Chocianowie uszkodzono
20 nagrobków.”
3 listopada 1982
Przed Wojskowym
Sądem Garnizonowym w Białymstoku rozpoczął się proces studentów Politechniki
Białostockiej i Filii Uniwersytetu Warszawskiego oskarżonych o przygotowanie,
drukowanie i rozpowszechnianie „Biuletynu Informacyjnego
<<Solidarności>>”.
4 listopada 1982
Sąd Wojewódzki w Warszawie zarejestrował pierwszą oficjalną
(podporządkowaną władzom) organizację związkową pracowników Stołecznego
Przedsiębiorstwa Transportu Handlu Wewnętrznego.
5 listopada 1982
Z zapisów MSW: „5 listopada w Legnicy oblano farbą pomnik
marszałka PRL i ZSRR Konstantego Rokossowskiego.”
6 listopada
1982
Z zapisów MSW: „6 listopada na Rynku Głównym w Krakowie z
remontowanego budynku przez urządzenia megafonizacyjne nadano kilkuminutowy
program – komunikat <<Solidarności>>”.
7 listopada
1982
Aresztowany został Piotr Bednarz. Jego następcą na
stanowisku szefa RKSu został Józef Pionior.
8 listopada 1982
Prymas Polski Józef Glemp spotkał się z gen. Wojciechem
Jaruzelskim. Po spotkaniu ogłoszono termin pielgrzymki Papieża Jana Pawła II do
Polski.
9 listopada 1982
Z zapisów MSW: „W
Gdańsku nadano 6 minutową audycję na falach ultrakrótkich „Radio
<<Solidarność>>”.
10 listopada 1982
W rocznicę rejestracji Związku na wezwanie TKK do podjęcia 8
godzinnego strajku odpowiedziała w skali kraju niewielka liczba zakładów pracy,
co było porażką „Solidarności”. W Warszawie strajkowało ledwie kilka zakładów
pracy o charakterze przemysłowym. Protestowano też na wyższych
uczelniach.
Odbyły się demonstracje uliczne w Krakowie, Nowej Hucie,
Wrocławiu, Warszawie. W czasie trwających w stolicy demonstracji
w niewyjaśnionych okolicznościach ciężkie obrażenia odniósł
Stanisław
Królik, który zmarł 16 listopada (podejrzewano pobicie przez
ZOMO).
W stolicy zatrzymano 60 studentów.
Zmarł Leonid Breżniew.
Nowym I sekretarzem KC KPZR został Jurij Andropow.
Na cmentarzu w Chełmie
ułożono krzyż z kwiatów oraz kolportowano ulotki
11 listopada
1982
Opozycja świętowała – oficjalnie nie obchodzoną w PRL –
rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości. W stolicy doszło do ulicznej
demonstracji rozpędzonej przez milicję.
12 listopada 1982
Lech Wałęsa został zwolniony z internowania
14
listopada 1982
Z zapisów MSW: „Przed domem w którym zamieszkuje
Lech Wałęsa zebrała się 1500 osobowa grupa, która wznosiła okrzyki:
<<Niech żyje Solidarność>>, <<Nie ma wolności bez
solidarności>>, śpiewano hymn państwowy. Lech Wałęsa wygłosił 4 minutowe
przemówienie w którym zapowiedział dalsze spotkania”.
15
listopada 1982
Przed Sądem Wojewódzkim we Wrocławiu rozpoczął
się proces Władysława Frasyniuka.
16 listopada 1982
Z zapisów MSW: „Po zakończeniu nabożeństwa w katedrze w
Tarnowie przy krzyżu z kwiatów przed kościołem grupa 100 osób śpiewała pieśni
religijne i patriotyczne”.
17 listopada 1982
Z
zapisów MSW: „17 listopada w Dyrekcji Okręgu Poczt i Telekomunikacji w
Szczecinie podpalono materiały propagandowe Polskiej zjednoczonej Partii
Robotniczej.”
18 listopada 1982
Z zapisów MSW:
„W Spółdzielni Remontowo-Budowlanej we Wrocławiu zorganizowano zbieranie
pieniędzy na opłacenie kosztów obrony aresztowanego pracownika pod zarzutem
przynależności do nielegalnego związku”.
17 listopada
1982
Z zapisów MSW: „W Spółdzielni Inwalidów
<<Noma>> [Warszawskie Zakłady Kaletnicze] w Warszawie- Wawer
zorganizowano zbiórkę pieniędzy na cele organizacyjne NSZZ
<<Solidarnosć>>”.
18 listopada 1982
Z zapisów MSW: „Na terenie parafii Pszczew z inspiracji
proboszcza rozpoczęto zbieranie podpisów pod petycją w sprawie ponownego
zawieszenia krzyży w miejscowej szkole”.
19 listopada 1982
Z zapisów MSW: „45 pracowników Wydziału W-2 Zakładu Urządzeń
Gazowniczych <<Gazomet>> w Rawiczu wystosowało do dyrekcji petycję
protestującą przeciwko zwolnieniu z pracy 1 pracownika”.
22
listopada 1982
TKK w swoim oświadczeniu odwołała zaplanowane na
grudzień akcje protestacyjne. Stwierdzono, że zwolnienie Lecha Wałęsy „otworzyło
nowe możliwości rozejmu z władzą”.
23 listopada
1982
Z zapisów MSW: „23 listopada w Ścinawie usiłowano podpalić
mieszkanie zajmowane przez I sekretarza Komitetu Miejsko-Gminnego Polskiej
Zjednoczonej Partii Robotniczej.”
25 listopada
1982
Sąd Wojewódzki we Wrocławiu skazał Władysława Frasyniuka w
trybie doraźnym na 6 lat więzienia oraz 4 lata pozbawienia praw
publicznych.
26 listopada 1982
Belgijski kurier
warszawskiego Radia „Solidarność” Roger Noel został skazany na 3 lata więzienia.
Wkrótce jednak umożliwiono mu wyjazd z Polski.
27 listopada
1982
Z zapisów MSW: „27 listopada żołnierz odbywający zasadniczą
służbę wojskową usiłował uprowadzić w Porcie Centralnym Warszawa-Okęcie samolot
Węgierskich Linii Lotniczych „Malev”.”
29 listopada
1982
Z zapisów MSW: „29 listopada w Rabce zniszczono pomnik i 3
nagrobki żołnierzy radzieckich.”
1 grudnia 1982
W ramach represji środowiskowych władze rozwiązały Związek
Artystów Scen Polskich. Jednym z motywów tej decyzji był podjęty przez
środowiska artystyczne bojkot oficjalnego radia i telewizji.
3
grudnia 1982
Z zapisów MSW: „3 grudnia podpalono pomieszczenia
byłego Zarządu Regionu Środkowo-Wschodniego NSZZ „Solidarność” w
Lublinie.”
4 grudnia 1982
Z zapisów MSW: „36
pracowników kotłowni w Zakładach Przemysłu Dziewiarskiego <<Cotex>>
w Płocku wystosowało petycję żądając w niej podwyżki uposażeń”.
7
grudnia 1982
Z zapisów MSW: „W zakładach Przemysłu Barwników
<<Organika – Boruta>> w Zgierzu 180 junaków z Oddziału Obrony
Cywilnej nie przystąpiło do pracy domagając się poprawy warunków
socjalnych”.
8 grudnia 1982
Z zapisów MSW: „8
grudnia we Wrocławiu ujawniono 11-osobową nieformalną grupę, która w ramach
zakonspirowanych struktur NSZZ „Solidarność” zajmowała się sporządzaniem i
drukiem nielegalnych wydawnictw i ulotek, zakwestionowano 150 matryc
koloidalnych, 7 ryz papieru.”
9 grudnia 1982
Zastępca ministra spraw wewnętrznych Bogusław Stachura
poinformował, że w 1982 roku zlikwidowano w skali kraju 360 miejsc produkcji
druku nielegalnej literatury. Przejęto 1196 urządzeń powielających, 468 maszyn
do pisania oraz ponad 700 tys. ulotek. Internowano 10 131 osób. Wszczęto 2822
śledztw w sprawach politycznych. Na ich okoliczność aresztowano 3616
osób.
10 grudnia 1982
Z zapisów MSW: „W
miejscowości Trzcianka dokonano zbiórki pieniędzy na cele NSZZ
<<Solidarność>> w miejscowych zakładach pracy”.
11
grudnia 1982
Z zapisów MSW: „11 grudnia w Myszkowie obrzucono
butelką z farbą budynek Komitetu Miejskiego PZPR.”
12 grudnia
1982
„Solidarność” opublikowała deklarację. Wezwano w niej
ponownie do budowy niezależnych instutucji społecznych oraz wyrzeczono się
przemocy jako środka walki.
13 grudnia 1982
Z
zapisów MSW: „Przed krzyżem w kościele św. Krzyża w Łodzi grupa 150 osób w
godzinach wieczornych zaczęła skandować hasła:<<Nowe związki na
Powązki>>, <<Niech żyje <<Solidarność>> >>. Wśród
zebranych kolportowano ulotki nawołujące do zorganizowania demonstarcji w dniu
16 bm”.
14 grudnia 1982
Z zapisów MSW: „W
zakładach Polam w Pułtusku zorganizowano zbiórkę pieniędzy na zakup mszy [św.] w
związku z I rocznicą stanu wojennego”.
Z zapisów MSW: „14 grudnia w
Warszawie usiłowano podpalić mieszkanie zajmowane przez znanego z negatywnej
postawy politycznej adwokata [Władysława] Siłę-Nowickiego.”
16
grudnia 1982
SB zatrzymała Lecha Wałęsę, aby uniemożliwić mu
udział w uroczystości pod pomnikiem Ofiar Grudnia. Przez 9 godzin wożono go
samochodem.
Częstochowski
Międzyzakładowy Komitet
Koordynacyjny NSZZ „Solidarność” przekształcił się w Tymczasową Komisję
Regionalną NSZZ „Solidarność” Region Częstochowa – do 1985 r. był to nadrzędny
organ wykonawczy podziemnej „Solidarności” w regionie.
17 grudnia
1982
Odbyło się pierwsze posiedzenie Tymczasowej Rady Krajowej
Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego. Jego przewodniczącym został Jan
Dobraczyński, pisarz i publicysta (związany od lat z koncesjonowanym przez
władze stowarzyszeniem katolickim PAX), a sekretarzem generalnym Marian
Orzechowski, sekretarz KC PZPR.
18 grudnia 1982
Sejm uchwalił ustawę o zawieszeniu stanu wojennego
i o „szczególnej regulacji prawnej w okresie zawieszenia stanu wojennego”
utrzymującą wiele obostrzeń znanych z okresu po 13 grudnia
1981.
19 grudnia 1982
Rada Państwa podjęła
uchwałę zawieszającą stan wojenny z dniem 31 grudnia 1982
21
grudnia 1982
Z zapisów MSW: „W zajezdni Miejskiego
Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego we Wrocławiu przeprowadzono zbiórkę pieniędzy
dla osób represjonowanych”.
22 grudnia 1982
Z
zapisów MSW: „W środowisku warszawskich plastyków przeprowadzono zbiórkę
pieniędzy na cele organizacyjne NSZZ
<<Solidarność>>”.
23 grudnia 1982
Minister spraw wewnętrznych polecił zwolnić wszystkich
internowanych. Obozy dla internowanych zlikwidowano. Zarazem aresztowano decyzją
Naczelnej Prokuratury Wojskowej internowanych dotąd członków Komisji Krajowej
NSZZ „Solidarność”. W tej grupie znaleźli się Andrzej Gwiazda, Seweryn Jaworski,
Marian Jurczyk, Karol Modzelewski, Grzegorz Palka, Andrzej Rozpłochowski i Jan
Rulewski
25 grudnia 1982
Z zapisów MSW: „We
Wrocławiu po zakończeniu pasterki w katedrze grupa 50 osób przed kościołem
odśpiewała hymn <<Solidarności>>”.
Z zapisów MSW: „25 grudnia
do budynku Komendy Rejonowej MO w Bystrzycy Kłodzkiej wrzucono petardę – straty
materialne ok. 15 tysięcy złotych.”
26 grudnia 1982
Ludzie świata kultury i nauki wystosowali list w obronie
aresztowanych członków Komisji Krajowej.
27 grudnia 1982
Aresztowano przewodniczącego TZR „Solidarność” Wielkopolska
Janusza Pałubickiego
Sąd Wojewódzki we Wrocławiu skazał Piotra Bednarza,
członka RKS Dolny Śląsk i TKK na karę 4 lat więzienia i 3 lat pozbawienia praw
publicznych.
29 grudnia 1982
Międzyzakładowy
Komitet Strajkowy Grzegórzek, Krowodrzy, Podgórza i Śródmieścia przekształcił
się w Międzyzakładowy Komitet Solidarności Kraków.
Z zapisów MSW:
„W Fabryce Śrub w Żywcu zorganizowano zbiórkę pieniędzy na cele organizacyjne
NSZZ <<Solidarność>>”.
Z zapisów MSW: „29 grudnia w Poznaniu
ujawniono 13-osobową nieformalną grupę, której członkowie zajmowali się
prowadzeniem zakonspirowanej działalności związkowej NSZZ „Solidarność” oraz
kolportażem ulotek i nielegalnych wydawnictw.”
Stan wojenny -
kalendarium: styczeń - kwiecień 1983
Styczeń 1983: Funkcjonująca w
województwie katowickim Regionalna Komisja Konsultacyjna przekształciła się w
Regionalną Komisję Wykonawczą. Jej szefem został Jerzy Buzek. Region
śląsko-dąbrowski podzielony został na cztery obszary: Zachód, Wschód, Południe i
Centrum.
1 stycznia 1983
Z zapisów MSW: „W
Myszkowie oblano farbą budynek Komitetu Miejskiego Polskiej Zjednoczonej Partii
Robotniczej”.
3 stycznia 1983
Zapadł wyrok przed Sądem Wojewódzkim w
Sieradzu. Trzech oskarżonych o kontynuowanie działalności związkowej Henryka
Krzanowskiego, Michała Gorczycę, Dariusza Gasińskiego, skazano na rok
pozbawienia wolności w zawieszeniu na 3 lata.
4 stycznia 1983
Rzecznik rządu Jerzy Urban poinformował, że w ciągu całego
1982 roku z powodów politycznych aresztowano 3600 osób. Skazano i tymczasowo
aresztowano 1600.
5 stycznia 1983
Lech Wałęsa
udzielił wywiadu telefonicznego redaktorom polskich pism emigracyjnych i
programów radiowych w USA i w Kanadzie
6 stycznia 1983
Z zapisów MSW: „Przed zebraniem wyborczym nowego związku
zawodowego w Zakładach Maszyn Budowlanych im. Ludwika Waryńskiego w Warszawie
przed salą rozlano cuchnący płyn”.
7 stycznia
1983
Z zapisów MSW: „Komenda Miejska MO w Wałczu otrzymała
anonimowy telefon o podłożeniu ładunków wybuchowych pod budynek Komitetu
Miejskego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i Urzędu Miejskiego w
Wałczu”.
8 stycznia 1983
W białostockim
więzieniu w niewyjaśnionych okolicznościach zmarł śmiercią samobójczą
odsiadujący tam wyrok 1,5 roku więzienia działacz „Solidarności” Zbigniew
Simoniuk.
Kaliski kapłan ks. Stefan Dzierżek został skazany na rok
pozbawienia wolności w zawieszeniu na 3 lata za zamieszczenie politycznych,
z punktu widzenia władz, treści w bożonarodzeniowym żłóbku.
12
stycznia 1983
W Teatrze Polskim w Warszawie w ramach akcji
Społecznego Tygodnia Sceny Polskiej publiczność przez 15 min. skandowała
„Solidarność”. Tydzień Sceny Polskiej miał być swoistym podziękowaniem dla
artystów za udział w bojkocie oficjalnych środków masowego
przekazu.
13 stycznia 1983
W wielu miastach
Polski m.in. w Warszawie, Gdańsku, Poznaniu, Wrocławiu, odbyły się uroczyste
msze za Ojczyznę w intencji aresztowanych i prześladowanych.
14
stycznia 1983
Stołeczna SB przeprowadziła rewizje u pisarzy
Wiktora Woroszylskiego, Marka Nowakowskiego, Kazimierza Orłosia oraz Piotra
Wierzbickiego.
15 stycznia 1983
Z zapisów MSW:
„W Rybnickim Okręgu Węglowym ujawniono nielegalną 12 osobową organizację w skład
której wchodzili członkowie KPN, oprócz drukowania i kolportażu ulotek
gromadzili oni materiały wybuchowe i środki trujące w celu dokonywania aktów
terrorystycznych i likwidowania [!] aktywistów PZPR”.
19 stycznia
1983
Z zapisów MSW: „W Legnicy zatrzymano 10 osobową
nieformalną grupę osób podejrzanych o dokonywanie w 1982 roku zamachów za pomocą
materiałów wybuchowych na terenie województwa legnickiego”.
20
stycznia 1983
„Solidarność” Literatów skierowała do pisarzy,
krytyków i tłumaczy literatury, członków ZLP i polskiego „Pen Clubu”
oświadczenie. Stanowiło ono pewien „kodeks honorowy”, zawierało wytyczne
postępowania wobec rzeczywistości rygorów stanu wojennego, starań władz
o pozyskanie poparcia przedstawicieli środowisk kultury dla swojej
polityki.
17 stycznia 1983
W Warszawie milicja
zatrzymała Krzysztofa Burka, redaktora naczelnego ”Biuletynu Informacyjnego”
i rzecznika prasowego Zarządu Regionu NSZZ „Solidarność” w
Białymstoku.
22 stycznia 1983
TKK wydała
oświadczenie „Solidarność dziś” mające przeciwdziałać poczuciu beznadziejności
i zniechęcenia. Wskazano w nim na niezmienny cel działania Związku – realizację
programu I Krajowego Zjazdu NSZZ „Solidarność”. Za cel uznano też zmuszenie
władz do szukania kompromisu.
24 stycznia 1983
Przed warszawskim Sądem Okręgowym rozpoczął się proces osób
oskarżonych o organizowanie Radia Solidarność. Na ławie oskarżonych zasiedli:
Zbigniew Romaszewski, Zofia Romaszewska, Danuta Jadczak, Irena Rasińska, Marek
Rasiński, Zbigniew Pietrzak, Jacek Bąk, Dariusz Rutkowski, Anna Owczarska. Tego
samego dnia warszawskie Radio „Solidarność” nadało kolejną audycję.
Sąd
Wojewódzki w Opolu skazał siedemnaście osób zaangażowanych w działalność
podziemną na Opolszczyźnie, w tym przewodniczącego regionu NSZZ „Solidarność”
Stanisława Jałowieckiego.
25 stycznia 1983
Z
zapisów MSW: „W Warszawie ujawniono 4 osobową nieformalną grupę działającą w
ramach zakonspirowanych struktur organizacyjnych NSZZ „Solidarność”, członkowie
grupy w 1982 roku detonowali na widowni granaty łzawiące podczas prób i
przedstawień”.
31 stycznia 1983
Z zapisów MSW:
„Na cmentarzu poległych w Wejherowie zdewastowano pomnik żołnierzy
radzieckich”.
luty 1983
Powstał Międzyzakładowy
Komitet „Solidarności” Małopolski Południowej obejmujący zasięgiem zakłady pracy
z Bochni, Brzeska, Dąbrowy Tarnowskiej, Dębicy, Jasła, Tarnowa i Nowego
Sącza.
2 lutego 1983
Marek Edelman, członek
Zarządu Regionu „Solidarność” Ziemia Łódzka, delegat na I KZD „Solidarność”,
jedyny ocalały dowódca powstania w Gettcie Warszawskim odmówił udziału w
oficjalnym Honorowym Komitecie Obchodów 40-lecia Powstania.
Prymas Józef
Glemp otrzymał nominację kardynalską
3 lutego 1983
Z zapisów MSW: „W V Liceum Ogólnokształcącym w Szczecinie
ujawniono nieformalną grupę złożoną z uczniów klas III pod nazwą „Młodzieżowa
Służba Bezpieczeństwa””
4 lutego 1983
Z zapisów
MSW: „Na drzwiach mieszkania zajmowanego przez przewodniczącego grupy
inicjatywnej do powołania w Bieszczadzkich Zakładach Przemysłu Drzewnego w
Rzepedzi nowego związku zawodowego wykonano pogróżkowy
rysunek”.
6 lutego 1983
Miało miejsce spotkanie
rolników – członków NSZZ RI „Solidarność” z Polski pd.-wsch. w Domu
Rekolekcyjnym w Krasiczynie.
9 lutego 1983
Pisarka Maria Kuncewiczowa odmówiła przyjęcia orderu Polonia
Restituta. W liście do ministra kultury Kazimierza Żygulskiego pisała m.in.:
„Jako zwolenniczka swobód obywatelskich, nie mogę przyjąć odznaczenia od
państwa, które tych swobód nie szanuje”.
Z zapisów MSW: „W Legnicy
zatrzymano dalszych 5 członków grupy terrorystycznej, która dokonywała zamachów
za pomocą materiałów wybuchowych w 1982 roku”.
10 lutego 1983
W Komisji Praw Człowieka i Obywatela przy ONZ po ogłoszeniu
raportu Komisji Gobiego przedstawiciele Włoch, RFN, Irlandii i Holandii zgłosili
rezolucję domagającą się dalszego dochodzenia w sprawie łamania praw człowieka w
PRL.
11 lutego 1983
Sąd Śląskiego Okręgu
Wojskowego skazał uczennicę trzeciej klasy liceum ogólnokształcącego we
Wrocławiu na 1 rok pozbawienia wolności w zawieszeniu za kolportowanie
własnoręcznie sporządzanych ulotek.
12 lutego
1983
Główny Urząd Statystyczny poinformował, że dochód narodowy
w 1982 r. zmalał o 8% w stosunku do i tak bardzo słabego roku 1981. Produkcja
przemysłowa w roku 1982 była mniejsza o 2%, produkcja rolna o 4,5%, zaś
uspołecznione budownictwo mieszkaniowe o 8%. Koszty utrzymania wzrosły o 102,3%,
a spożycie zmalało o 15%. Wprawdzie dochody pieniężne ludności zwiększyły się o
63%, lecz siła nabywcza złotówki malała dosłownie z dnia na dzień. W efekcie
mimo podwyżek płace realne w przemyśle obniżyły się o 25,5%. Dane te jednak mogą
nie do końca odpowiadać stanowi faktycznemu.
13 lutego 1983
We Wrocławiu po mszy w katedrze zebrało się około 1500 osób.
Zebrani skandowali m.in. hasła „Solidarność”, „Młodzież z partią się rozprawi”,
„Solidarność”, „Chcemy chleba, chcemy mięsa, niech nam żyje Lech Wałęsa”,
„Frasyniuk”. Pochód bez przeszkód przeszedł na ówczesny pl.
Dzierżyńskiego.
16 lutego 1983
W nocy nieznani
sprawcy próbowali podpalić siedzibę Komitetu Miejskiego PZPR w Bielsku
Podlaskim
17 lutego 1983
Zakończył się proces
warszawskiego Radia „Solidarność”. Zbigniew Romaszewski skazany został na 4,5
roku więzienia. Pozostali oskarżeni na kary od 7 miesięcy do 3 lat
więzienia.
18 lutego 1983
Z zapisów MSW: „W
Stoczni im. Komuny Paryskiej [w Gdyni] pocięto ubranie aktywisty nowego związku
zawodowego”.
19 lutego 1983
Z okazji II rocznicy
Porozumień Ustrzycko – Rzeszowskich Odbyła się uroczysta msza św. w kościele
Farnym w Rzeszowie.
21 lutego 1983
Z zapisów
MSW: „Podpalono drzwi mieszkania zajmowanego przez redaktora naczelnego
<<Dziennika Wieczornego” w Bydgoszczy”.
Z zapisów MSW: W Wałbrzychu
zatrzymano 12 osobową nieformalną grupę pracowników Fabryki Wagonów w Świdnicy –
która zajmowała się wydawaniem nielegalnego czasopisma pt „Wolny Wagonowiec”
oraz kolportażem ulotek. Zakwestionowano 950 ulotek i 7 ryz
papieru”.
23 lutego 1983
Zebrała się 190
Konferencja Episkopatu Polski
24 lutego 1983
Opublikowano komunikat 190 Konferencji Episkopatu Polski.
Biskupi opowiedzieli się w nim za swobodą organizowania związków zawodowych
zgodnie z wolą pracowników.
Z zapisów MSW: „W Rzeszowie ujawniono 6
osobową nieformalną grupę uczniów ze szkół podstawowych i zawodowych, którzy
zajmowali się kolportażem ulotek i wykonywaniem wrogich
napisów”.
2 marca 1983
Z zapisów MSW: „I pilot –
pracownik PLL <<LOT>> fingując usterkę techniczną uprowadził do
Wiednia samolot rejsowy Warszawa – Sofia”.
3 marca 1983
Z zapisów MSW: „Przed zebraniem założycielskim nowego związku
zawodowego w Zakładach Produkcji Urządzeń Automatyki <<Mera>> we
Wrocławiu do sali wrzucono pojemnik z gazem łzawiącym”.
4 marca
1983
Oficjalnie poinformowano, że do 20 lutego z prośbą o
wyrażenie zgody na emigrację z Polski ze względów politycznych wystąpiło 5164
osób. Zgodę taką otrzymało 4510 osób.
6 marca 1983
Z zapisów MSW: „W Łapach oblano farbą pomnik Marcelego
Nowotki”
7 marca 1983
Z zapisów MSW: „W Zielonej
Górze ujawniono 5 osobową grupę kolporterów ulotek, zakwestionowano 1 maszyny do
pisania, 2 ryzy papieru, 44 nielegalne wydawnictwa”.
8 marca 1983
W rocznicę wydarzeń Marca 1968 na terenie Uniwersytetu
Warszawskiego odbyła się manifestacja. Pojawiły się ulotki NZS i MKK„S”.
Zatrzymano Zbigniewa Bujaka, któremu po krótkim czasie udało się uciec
funkcjonariuszom. Aresztowano Aleksandra Małachowskiego, członka władz
regionalnych „Solidarności” regionu „Mazowsze”.
9 marca 1983
Przed Sądem Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Grudziądzu stanęła
Anna Walentynowicz oskarżona o kontynuowanie działalności związkowej. Skazano ją
na 6 lat więzienia
13 marca 1983
W Kaliszu
zorganizowano w sąsiedztwie jednego z kościołów marsz protestacyjny. Oddziały
ZOMO uzbrojone w armatki wodne uniemożliwiły przemarsz.
14 marca
1983
Zakończył się, największy w skali regionu białostockiego,
proces okresu stanu wojennego. Na ławie oskarżonych Wojskowego Sądu
Garnizonowego w Białymstoku zasiadło 21 osób – głównie studentów i wykładowców
białostockich uczelni – oskarżonych o sporządzanie i kolportaż „bibuły”. Sąd
uniewinnił siedem osób, wobec pięciu postępowanie umorzył, zaś siedem osób
skazał na kary od sześciu miesięcy do roku więzienia w zawieszeniu na trzy lata.
Sprawę dwóch osób wyłączono do odrębnego postępowania.
16 marca
1983
Hutnicy z Huty im. Lenina w Krakowie uczestniczyli
w marszu protestacyjnym, który został rozpędzony przez ZOMO.
17
marca 1983
Z zapisów MSW: „W Brańsku ujawniono 3 osobową
organizację pod nazwą „Ruch Obrony Świadomości Narodowej i Chrześcijańskiej,
która zajmowała się sporządzaniem i kolportowaniem nielegalnych
wydawnictw”.
18 marca 1983
Z zapisów MSW: „W
Gorzowie Wielkopolskim ujawniono 3 osobową grupę uczniów miejscowych szkół
ponad podstawowych, która występując pod nazwą „Młodzieżowy Ruch Oporu”
zajmowała się kolportażem ulotek i wykonywaniem wrogich
napisów”.
21 marca 1983
Komitet Helsiński
utworzył Fundusz Praw Człowieka, zwrócił się też o pomoc
finansową.
Rozpoczął się proces MRKS. Na ławie oskarżonych zasiadło 9
osób. Wśród nich znaleźli się Adamem Borowski, Wacław Skudniewski, Jerzy
Bogumił, Bogusław Gołębiowski, Roman Bielański, Elżbieta Stobbe, Grzegorz
Gampel, Mieczysław Nowak, Andrzej Machalski. Oskarżono ich m.in. o „przestępcze
naruszanie obwiązującego porządku prawnego”.
22 marca 1983
Czesław Kiszczak przedstawił w Sejmie informację na temat
rezultatów obowiązującego stanu wojennego. Wedle oficjalnych statystyk w czasie
demonstracji śmierć poniosło 15 osób a 36 manifestantów odniosło rany
postrzałowe.
23 marca 1983
Odbyło się spotkanie
TKK. Wydano oświadczenia odnoszące się do zbliżających się uroczystości pierwszo
i trzeciomajowych oraz odnośnie przyjazdu do Polski Jana Pawła
II.
26 marca 1983
Z zapisów MSW: „W Polkowicach
ujawniono 13 osobową nielegalną organizację młodzieżową występującą pod nazwą
„Młodzieżowa Armia Krajowa” i „Tajne Stowarzyszenie Antykomunistyczne”,
zakwestionowano 3 nadajniki krótkofalowe wykonane sposobem
amatorskim”.
30 marca 1983
Z zapisów MSW:
„Przewodniczący związku zawodowego w Zakładach Elektromaszynowych
<<Ema-Cela>> w Cieszynie otrzymał kilka anonimowych telefonów
pogróżkowych”.
1 kwietnia 1983
Z zapisów MSW: „W
Barlinku zatrzymano 4 osobową nieformalną grupę kolporterów
ulotek”.
7 kwietnia 1983
Z zapisów MSW:
„W Krakowie zatrzymano 3 osobową nieformalną grupę, która zajmowała się
wydawaniem nielegalnego czasopisma pt „Montinowiec”, zakwestionowano 1
sitoramkę, 2 ryzy wydawnictw i papieru”.
10 kwietnia 1983
Polish Defender Force, organizacja utworzona w Nowym Jorku do
obrony polskich działaczy opozycyjnych zamieściła w „New York Times” apel o
uwolnienie więźniów politycznych w PRL, podpisany przez 27 znanych osobistości
ze świata nauki i sztuki.
9-11 kwietnia 1983
Lech Wałęsa spotkał się z podziemną TKK NSZZ
„Solidarność”
13 kwietnia 1983
Z zapisów MSW:
„W Kombinacie Budowlanym <<Wschód>> w Bydgoszczy ujawniono
7-osobową nieformalną grupę, która prowadziła zakonspirowaną działalność
związkową w ramach b. NSZZ <<Solidarność>>”.
Z zapisów MSW:
„W Warszawie zatrzymano 7 osobową nieformalną grupę, która zajmowała się
organizowaniem nielegalnych audycji <<Radio Solidarność>> -
zakwestionowano 1 urządzenie radiowe-nadawcze dużej mocy”.
14
kwietnia 1983
Lech Wałęsa otrzymał tytuł doktora honoris causa
Uniwersytetu Harvarda. Redakcje szwedzkiej „Dagens Nyheter” i duńskiej
„Politiken” przyznały przewodniczącemu NSZZ „Solidarność” nagrodę 50 tys. koron,
za walkę o prawo do życia w wolności i prawdzie. Lech Wałęsa przekazał tę sumę
na cele obrony praw człowieka w Polsce.
15 kwietnia 1983
Aresztowano szefa gorzowskiej Regionalnej Komisji Wykonawczej
NSZZ „Solidarność” Zbigniewa Bełza oraz dwudziestu innych działaczy
„Solidarności”. Bełz, uwolniony po kilku miesiącach na mocy amnestii, wydał
oświadczenie, w którym zachęcał do rezygnacji z działalności konspiracyjnej.
Kierownictwo RKW przejął Stanisław Żytkowski, który sprawował je do
1989.
16 kwietnia 1983
Z zapisów MSW: „W
Częstochowie ujawniono nieformalną 7-osobową grupę, która zajmowała się
wykonywaniem nielegalnych wydawnictw m.in. czasopisma pt. <<CDN>>,
zakwestionowano 1 powielacz, 8 tysięcy egzemplarzy nielegalnych wydawnictw
przygotowanych do rozpowszechnienia i 30 ryz papieru”.
19
kwietnia 1983
Zorganizowano niezależne obchody 40 rocznicy
powstania w Gettcie Warszawskim. W związku z nimi aresztowano Janusza
Onyszkiewicza.
20 kwietnia 1983
W Gorzowie
Wielkopolskim ukazał się pierwszy numer pisma Ruchu Młodzieży Niezależnej
„Szaniec”.
21 kwietnia 1983
TKK NSZZ
„Solidarność” na wniosek Zespołu ds. Kultury przyznała nagrody kulturalne
„Solidarności” za lata 1981/1982. Miały one charakter wyróżnień honorowych.
Otrzymali je: Ryszard Bugajski – za reżyserię filmu „Przesłuchanie”, Jerzy
Jarocki – za reżyserię „Mordu w katedrze”, Krzysztof Kieślowski – za reżyserię
filmu „Przypadek”, Marek Nowakowski – za tom opowiadań „Raport o stanie
wojennym”, Andrzej Piekutowski – za film „Chłopi ‘81”, Jan Polkowski – za
stwórczość poetycką, Janusz Zaorski – za reżyserię filmu „Matka Królów”,
Zbigniew Zapasiewicz – za rolę Łunina, anonimowy autor piosenki „Idą pancry na
Wujek”, Lech Bądkowski – za twórczość literacką i publicystyczną oraz za
redagowanie tygodnika „Samorządność”, Ryszard Bugajski, Tomasz Jastrun – za
twórczość poetycką w okresie stanu wojennego, Jan Krzysztof Kelus – za piosenki
z ostatnich lat, Andrzej Szczepkowski – za rolę w sztuce „Ambasador” S. Mrożka,
Teatr Ósmego Dnia – za spektakl „Mandelsztam”.
22 kwietnia 1983
Z zapisów MSW: „W Bielsku Białej ujawniono nieformalną
4-osobową grupę kolporterów prowadzących jednocześnie zakonspirowaną
działalność związkową w ramach b. NSZZ
<<Solidarność>>”.
23 kwietnia 1983
We Wrocławiu aresztowano Józefa Piniora, członka
RKS.
24 kwietnia 1983
W Zamościu oblano farbą
pomnik funkcjonariuszy MO i SB poległych w walkach z podziemiem
niepodległościowym.
25 kwietnia 1983
We
Wrocławiu nowym przewodniczącym RKS-u został Marek Muszyński, używający do 1986
r. pseudonimu „Witold”.
26 kwietnia 1983
Z
zapisów MSW: W Dąbrowie Górniczej ujawniono 4 osobową nieformalną grupę
wykonawców i kolporterów ulotek – zakwestionowano 1,5 tysiąca ulotek, 1 maszynę
do pisania, 5 ryz papieru”.
28 kwietnia 1983
[W Gorzowie Wielkopolskim ] nadano 8-minutową audycję Radia
„Solidarność”.
Członkowie załogi gdańskiego „Elmoru” wystosowali do władz
list w obronie Andrzeja Gwiazdy. Zwrócili uwagę na konflikt pomiędzy faktem
aresztowania wspomnianego a propagandą władz głoszącą ideę zgody
narodowej.
29 kwietnia 1983
Z zapisów MSW: W
Zakładach Chemicznych <<Oświęcim>> w Oświęcimiu zatrzymano 3-osobową
nieformalną grupę kolporterów ulotek i wydawnictw”.
29-30
kwietnia 1983
SB podszywając się pod „Radio Solidarność”
wezwało do odwołania manifestacji pierwszomajowych. [...] „Wiemy o
przygotowaniach ZOMO i wydanych rozkazach, wiemy, do czego są zdolni i jakie
skutki może pociągnąć za sobą szarża tych, którzy mienią się stróżami porządku
publicznego. Nie chcemy ofiar w przededniu wizyty Papieża – Polaka. W tej
sprawie Komitet Organizacyjny Obchodów 1 Maja NSZZ „Solidarność” Regionu
Mazowsze podjął decyzję o zmianie formy naszego protestu”.
W Świdniku
została nadana pierwsza audycja Radia „Solidarność”
30 kwietnia
1983
Z zapisów MSW: „W zajezdni autobusowej Miejskiego
Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Warszawie przy ul. Kleszczowej zatrzymano 2
członków tzw. „Międzyzakładowego Komitetu Współpracy
<<Solidarności>>”.
Stan wojenny -
kalendarium: maj - lipiec 1983
Maj 1983: powstał Międzyzakładowy
Komitet "Solidarności" Myślenice.
1 maja 1983
W Łodzi, Częstochowie, Lublinie, Bydgoszczy, Krakowie,
Szczecinie, Poznaniu oraz innych miastach odbyły się manifestacje
„Solidarności”. W Gdańsku, Gdyni, Nowej Hucie, Wrocławiu i Warszawie
demonstracje zaatakowały siły ZOMO. Podczas niezależnej demonstracji w Nowej
Hucie zginął
Ryszard Smagur postrzelony przez zomowca petardą w
głowę. Mniejsze demonstracje odbyły się Świdnicy, Bielawie i Dzierżoniowie.
Ogółem zatrzymano około 1000 osób.
Z zapisów MSW: „Pogotowie ratunkowe w Legnicy otrzymało anonimowy telefon o
zaminowaniu studzienek kablowych na trasie pochodu
1-majowego”.
2 maja 1983
Z zapisów MSW: „W
Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie zerwano 7 flag"”
3 maja
1983
Podobnie jak rok wcześniej odbyły się demonstracje. Miały
one miejsce w Warszawie, Krakowie, Poznaniu i Lublinie
Funkcjonariusze
specjalnego oddziału MO napadli na kościelny komitet pomocy działający przy
kościele św. Marcina na warszawskim Starym Mieście. Zdemolowano pomieszczenia
Komitetu oraz uprowadzono cztery osoby. Pobito m.in. Barbarę Sadowską,
współpracownicę komitetu, matkę Grzegorza Przemyka.
Po Mszy św. „za
Ojczyznę”, odprawionej w kościele p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego w Gliwicach
odbyła się demonstracja uliczna. Interweniowały milicja i SB.
4
maja 1983
Z zapisów MSW: „W Krakowie zatrzymano 3 osobową grupę
kolporterów ulotek”.
5 maja 1983
Lech Wałęsa
spotkał się z dziennikarzami zagranicznymi. Nieoficjalne obchody 1 Maja ocenił
jako sukces „Solidarności”.
Z zapisów MSW: „W Łodzi zatrzymano 5-osobową
grupę wykonawców i kolporterów ulotek i wydawnictw, zakwestionowano 2 sitoramki,
1 maszynę do pisania i 25 ryz papieru”.
6 maja 1983
Przywódcy różnych nurtów związkowych działających przed 13
grudnia 1981 wystosowali apel do Prezydium Sejmu o rzeczywisty pluralizm
związkowy, uwolnienie więzionych za działalność związkową, przywrócenie do pracy
zwolnionych.
9 maja 1983
Rektor kaliskiego
kolegium oo. Jezuitów, o. Stefan Dzierżek został aresztowany i postawiony przed
kolegium ds. wykroczeń za wywieszenie ogłoszenia o przeprowadzeniu zbiórki
pieniędzy na potrzeby osób represjonowanych. Ten 70 letni wówczas kapłan został
skazany na dwa miesiące aresztu. Wskutek apelacji 26 maja 1983 Sąd zawiesił
wykonanie kary na 10 miesięcy.
10 maja 1983
„Głos Wybrzeża”, a następnie oficjalna telewizja i Polska
Agencja Prasowa zaatakowały spowiednika Lecha Wałęsy ks. Henryka Jankowskiego,
sugerując, że jego ojciec był zwolennikiem Hitlera i poległ na froncie wschodnim
jako żołnierz Wehrmachtu.
Z zapisów MSW: „W Warszawie zatrzymano 6
osobową grupę kolporterów nielegalnych wydawnictw zakwestionowano 10000
egzemplarzy <<Tygodnika Mazowsze>> przygotowanych do
rozpowszechnienia i znaczne ilości materiałów
poligraficznych”.
12 maja 1983
Prymas Polski
Józef Glemp w swojej homilii w Krakowie w dniu święta św. Stanisława zwrócił
uwagę na ważną rolę Kościoła w pomocy osobom represjonowanym zarazem wezwał, aby
świątyń nie wykorzystywać do wznoszenia haseł politycznych.
Na
komisariacie milicji na Starym Mieście w Warszawie został ciężko pobity
Grzegorz Przemyk, syn poetki Barbary Sadowskiej,
współpracowniczki kościelnego komitetu pomocy.
14 maja
1983
Zmarł 18-letni maturzysta Grzegorz
Przemyk, zakatowany 12 maja na komisariacie MO na warszawskiej
Starówce. Wcześniej jego matka – Barbara Sadowska, poetka, działaczka w obronie
praw człowieka – została pobita wraz z pięcioma innymi osobami w Prymasowskim
Komitecie Pomocy. Władze podjęły szeroko zakrojone działania mające na celu
skierowanie podejrzeń o śmiertelne pobicie na pracowników pogotowia
udzielających Grzegorzowi Przemykowi pomocy a oddalenie ich od funkcjonariuszy
komisariatu. Efektem realizacji tegoż planu był proces w którym oskarżono
wspomnianych pracowników pogotowia.
16 maja 1983
RKW NSZZ „S” Region Mazowsze, wydała oświadczenie w sprawie
tragicznej śmierci Grzegorza Przemyka.
17 maja 1983
W Warszawie aresztowano Bronisława Geremka wcześniej też
internowanego. W sierpniu 1980 był on członkiem grupy doradców przy
Międzyzakładowym Komitecie Strajkowym.
18 maja 1983
W Toruniu powstała Regionalna Komisja Wykonawcza NSZZ
„Solidarność”
19 maja 1983
W stolicy z udziałem
kilkudziesięciu tysięcy ludzi odbył się pogrzeb Grzegorza Przemyka śmiertelnie
pobitego na komisariacie MO.
Ogłoszono wyrok w procesie warszawskiego
MRKS. Adama Borowskiego skazano na 3,5 roku więzienia. Pozostałych siedmiu
oskarżonych na kary od 2 lat do 2 lat w zawieszeniu.
20 maja
1983
Rzecznik francuskiego MSZ wydał oświadczenie – oficjalny
protest do władz państwa polskiego: „Ostatnie wydarzenia w Polsce wskazują w
sposób oczywisty, że poważne akty przemocy dosięgają niewinnych ofiar. Francja
pozostaje w przekonaniu, że poszukiwanie trwałego rozwiązania kryzysu musi
rzeczywiście brać pod uwagę aspiracje ludności: uwolnienie wszystkich
uwięzionych, zaprzestanie represji i powrót do pluralizmu
związkowego”.
21 maja 1983
Z zapisów MSW: „Do
Szatni Wydziału W-2 w Zakładach <<Hutmen>> we Wrocławiu wrzucono
granat łzawiący”.
25 maja 1983
Z zapisów MSW: „W
Wadowicach zatrzymano 4-osobową grupę pracowników Fabryki Elementów
Obrabiarkowych <<Ponar>>, która prowadziła kolportaż
ulotek”.
26 maja 1983
W Toruniu obchodzono Dzień
Solidarności z Więźniami Politycznymi.
Lech Wałęsa otrzymał nagrodę
Sprawiedliwości Społecznej przyznaną przez amerykański związek zawodowy United
Auto Workers.
W ramach kampanii przeciwko Lechowi Wałęsie władze
w dziesiątkach tysięcy egzemplarzy rozpowszechniały tekst jego rzekomej rozmowy
z bratem w Arłamowie. SB próbowała dowieść w nim, że Wałęsowie to
hochsztaplerzy.
27 maja 1983
Gen. Czesław
Kiszczak na posiedzeniu PRON ostro zaatakował przeciwników politycznych:
„Wierutnym kłamstwem i bzdurą są nasilające się ostatnio oskarżenia resortu o
praktykowanie nadużywania władzy, w tym zwłaszcza naruszania nietykalności
osobistej obywateli. [...] Sprawa stosowania środków przymusu bezpośredniego
regulowana jest w resorcie w sposób bardzo szczegółowy. Każdy przypadek musi być
szczegółowo opisany w odpowiednich dokumentach, a każdy sygnał od społeczeństwa
o nieprawidłowościach w tym względzie jest skrupulatnie
badany”.
28 maja 1983
Sąd Warszawskiego Okręgu
Wojskowego zaocznie skazał na śmierć Zdzisława Najdera, dyrektora Sekcji
Polskiej Radia Wolna Europa.
1 czerwca 1983
Na
apel TKZ „S” w FSO odbył się 15-minutowy strajk protestacyjny pod hasłem żądania
ujawnienia sprawców śmiertelnego pobicia Grzegorza Przemyka i jawnej rozprawy
sądowej w tej sprawie.
5 czerwca 1983
Na mocy
jednorazowego zezwolenia prezydenta Warszawy gen. Mieczysława Dębickiego odbyło
się zebranie Zarządu Głównego Stowarzyszenia Filmowców Polskich, na którym
Prezydium ZG wraz z Andrzejem Wajdą podało się do dymisji.
6
czerwca 1983
Z zapisów MSW: „W Rawie Mazowieckiej, Wiskitkach i
Puszczy Mariańskiej ujawni[ono] i zatrzymano 5 osobową grupę kolporterów ulotek,
zakwestionowano 1 maszynę do pisania i 8 ryz papieru”.
8 czerwca
1983
Z zapisów MSW: „W Częstochowie zatrzymano 6-osobową grupę
kolporterów ulotek”.
Z zapisów MSW: „W Poznaniu zatrzymano 5 osobową
grupę, która zajmowała się nagrywaniem wywiadów z robotnikami i przekazywaniem
ich do zachodnich środków przekazu”.
9 czerwca 1983
Z zapisów MSW: „W Gdańsku dokonano zatrzymania 9 członków
nielegalnej organizacji pod nazwą „Niezależna Grupa Polityczna” –
zakwestionowano 3 maszyny do pisania, ok. 4 tys. Nielegalnych wydawnictw –
jednocześnie w Warszawie, Wrocławiu i Toruniu zatrzymano 3 dalszych członków
tej organizacji i zakwestionowano 2 maszyny do pisania”.
10
czerwca 1983
Z zapisów MSW: „Zatrzymano w Krakowie 16 osobową
grupę kolporterów i wykonawców ulotek i wydawnictw – zakwestionowano 1
powielacz offsetowy produkcji zachodniej, 1 sitoramkę, 1 maszynę do pisania, ok.
4 tysiące różnych wydawnictw przygotowanych do
kolportażu”.
16-23 czerwca 1983
Odbyła się druga
pielgrzymka papieża Jana Pawła II do Polski. W jej trakcie odwiedził on
Warszawę, Częstochowę, Poznań, Katowice, Wrocław i Kraków
17
czerwca 1983
Papież odprawił mszę na Stadionie X lecia w
Warszawie. Wśród eksponowanych na stadionie transparentów widniał także i taki:
„Najserdeczniejsze pozdrowienia Janowi Pawłowi II z podziemia i więzienia
przemyca NSZZ <<Solidarność>>”. W swojej homilii Papież wspominał
m.in. o doświadczeniach Polaków „ostatnich lat”, ważnych dla „wielu społeczeństw
Europy i świata”.
18 czerwca 1983
Kolejnym
punktem papieskiej wizyty był Niepokalanów, gdzie papież odprawił
mszę.
19 czerwca 1983
Wizyta Ojca Świętego na
Jasnej Górze w Częstochowie
20 czerwca 1983
Rozwiązano Związek Polskich Artystów Plastyków
Wizyta
Ojca Świętego w Poznaniu, Katowicach. Odbyła się uroczysta Msza św. na lotnisku
w Katowicach – Muchowcu. Według szacunkowych danych w nabożeństwie wzięło udział
około miliona osób.
21 czerwca 1983
Jan Paweł II
w ramach swojej pielgrzymki odwiedził Wrocław, górę św. Anny. Odbyła się msza
święta, będąca wielką manifestacją „Solidarności”.
Z zapisów MSW: „W
Warszawie zatrzymano 6 osobową nielegalną organizację pod nazwą
<<VIS>>”.
27 czerwca 1983
Z zapisów
MSW: „W Częstochowie zatrzymano 3 członków tzw. „TKR NSZZ
<<Solidarność>> – Częstochowa””.
28 czerwca 1983
W Poznaniu ZOMO rozproszyło manifestację w rocznicę Czerwca
1956.
30 czerwca 1983
Z zapisów MSW: „W Słupsku
ujawniono 4 osobową grupę młodzieżową która wykonywała radiowe urządzenia
nadawcze, zakwestionowano 3 nadajniki”.
3 lipiec 1983
TKK wydało oświadczenie nawiązujące do zakończonej wizyty
Papieża Jana Pawła II oraz zapowiedzi władz o możliwości zniesienia stanu
wojennego.
11 lipiec 1983
Sąd Rejonowy w
Legnicy skazał dwóch pracowników Zakładów Przemysłu Dziewiarskiego „Hanka” w
Legnicy na kary po 1 roku więzienia w zawieszeniu oraz po 20 tys. zł grzywny za
zorganizowanie 16 kwietnia akcji – minuty ciszy na cześć poległych górników w
kopalni „Wujek”.
14 lipiec 1983
Zbigniew Bujak w
wywiadzie dla „Tygodnika Mazowsze” mówił o ujawnianiu się działaczy podziemia po
22 lipca: „Byłoby oczywiście dobrze, gdyby jak najwięcej osób mogło powrócić do
domów. Nie dotyczy to jednak władz Związku i ich niezbędnych współpracowników.
Od nich musimy oczekiwać wyrzeczeń i rezygnacji z życia osobistego po to, by „S”
mogła nadal działać w skali ogólnopolskiej”.
19 lipiec 1983
Do sądu skierowano akt oskarżenia przeciwko ośmiu osobom
w sprawie działalności NSZZ „Solidarność” oraz wydawania wrocławskiego
podziemnego pisma „Iskierka”. Sześć osób aresztowano.
20 lipiec
1983
Z zapisów MSW: „W miejscowości Młynary k/Ostrołęki
zatrzymano 5-osobową obsługę nielegalnej drukarni, zakwestionowano 2 powielacze
offsetowe, 60 ryz papieru, 635 wydawnictw przygotowanych do
kolportażu”.
21 lipiec 1983
Z zapisów MSW: „W
Zelowskich Zakładach Przemysłu Bawełnianego <<Fanar>> ujawniono 3
osobową nielegalną grupę <<Solidarności?>>”.
22
lipca 1983
Po 586 dniach zniesiono stan wojenny dotąd jedynie
zawieszony
Bibliografia:
Dudek
A., red., Stan wojenny w Polsce 1981-1983, Warszawa 2003.
Holzer
J., Leski K., Solidarność w podziemiu, Łódź 1990.
Józef
Kardynał Glemp Prymas Polski. Piętnaście lat posługi prymasowskiej, Warszawa
1997.
Pernal M., Skórzyński J., Kalendarium Solidarności. Gdy niemożliwe
stało się możliwe, 2005.
Solidarność. XX lat historii, Warszawa
2000.
Stan wojenny w Polsce. Kalendaria wydarzeń 13 XII 1981-31 XII
1982, Warszawa 1999
Zabłocki W., Stan wojenny w Małopolsce,
Kraków 1994.
IPN BU 1585/1630 – [akty o znamionach terroru politycznego
1983-1985 wg woj.]
IPN BU 1585/4109– [nielegalne organizacje 1983-1986,
wg woj.]
Materiały przygotowane przez oddziały BEP IPN.