Legion Ukraiński


Legion Ukraiński – ukraińska formacja wojskowa działająca po stronie Niemiec podczas wojny niemiecko-polskiej 1939 r.

Legion powstał w I poł. 1939 r. na terenie Niemiec i pod niemieckim protektoratem, z inicjatywy Andrija Melnyka. Jego organizatorem był przedstawiciel Abwehry prof. Theodor Oberländer, specjalizujący się w sprawach ukraińskich. Na czele Legionu stanął Ukrainiec płk Roman Suszko. W jego skład wchodziły dwa bataliony: pod dowództwem Iwana Karaczewskiego i Jewhenija Hotowycza. Ochotnicy do Legionu pochodzili z zorganizowanych przez Niemców ukraińskich batalionów pracy, skupiających byłych siczowców z Karpato-Ukrainy, którzy po upadku tego państwa dostali się do niewoli rumuńskiej i węgierskiej. Początkowo byli oni wyposażeni w mundury gwardii kanclerza Austrii Kurta Schuschnigga. Na krótko przed rozpoczęciem wojny niemiecko-polskiej otrzymali umundurowanie Wehrmachtu, które zostało pozbawione wszelkich odznak i przefarbowane na kolor ciemnozielony. Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów, która sprawowała polityczne zwierzchnictwo nad Legionem, chciała jego dalszej rozbudowy, co popierała Abwehra, ale sprzeciwiło się temu dowództwo Wehrmachtu (Oberkommando der Wehrmacht).


ludność ukraińska wita kwiatami wojska niemieckie, wrzesień 1939, pow. sanocki

ludność ukraińska wita wojskaniemieckie, uroczysta "panahida" nad bramą widnieje hasło "Heil Hitler", wrzesień 1939, powiat sanocki

Od 9 września 1939 Legion Ukraiński uczestniczył w niemieckiej inwazji na Polskę, wchodząc w skład niemieckiej 14. Armii gen. Wilhelma Lista. Zajmował on pozycje na jej prawym skrzydle w Medzilaborcach na Słowacji. Stamtąd wraz ze trzema słowackimi dywizjami Armii "Bernolák" gen. Ferdynanda Čatloša ruszył na Baligród. Jego zadaniem było prowadzenie działalności dywersyjno-politycznej na zlecenie Abwehry. Maszerując na tyłach wojsk niemieckich, bez styczności bojowej z polskimi wojskami, poprzez Sanok, Lesko, Ustrzyki Dolne i Sambor, witany radośnie przez ukraińską ludność, dotarł do Komarna, gdzie otrzymał rozkaz natychmiastowego zatrzymania się. Po zajęciu Lwowa przez Armię Czerwoną Legion został wycofany do Krosna, a następnie do Zakopanego, gdzie mieściła się ukraińska szkoła policyjna pod nazwą "Ukraińska Sotnia Szkoleniowa", zorganizowana przez kierownictwo OUN.

Ostatecznie Legion został rozwiązany na podstawie decyzji przewodniczącego OUN Lwa Rebeta. Sprzeciwił się on propozycji Melnyka wywołania antypolskiego powstania w Galicji Wschodniej.

Z członków Legionu rekrutowały się dwa ukraińskie bataliony: "Nachtigall" i "Roland", pod zbiorczą nazwą Drużyny Ukraińskich Nacjonalistów. Uczestniczyły one w początkowej fazie ataku Niemiec na ZSRR.

Ukraińska Policja Pomocnicza

Ukrainische Hilfspolizei Schutzmannschaften, pol. Ukraińska Policja Pomocnicza, powstała w lutym 1942 roku w Kijowie na bazie ukraińskich formacji wojskowych Armii Czerwonej tj. Pułku Kijowskiego oraz Kurenia Bukowińskiego, a także części batalionów Roland i Nachtigall.

Ukrainische Hilfspolizei podległa była ideologicznie i organizacyjnie OUN frakcji melnykowców. Z formacji tych sformowało ukraińskie bataliony policyjne o numerach: 101-111, 113-126, 129-131, 134-140, 143-146, 157-169. 101 batalionem dowodził były radziecki major Murawiec, a w 102 późniejszy major UNR Szuryga. W batalionie tym służył również Roman Szuchewycz. 109 batalionem dowodził późniejszy generał UNR Mychajło Omelianowicz-Pawlenko. Ogólny stan ukraińskiej policji pomocniczej wynosił ok. 35 000 osób.

Jednostki te przeznaczone były głównie w operacjach do zwalczania partyzantki. Już w lecie 1942 roku, skierowano do walk z partyzantami na Białorusi bataliony 101, 102 i 109. W końcem sierpnia dołączył do walk na odcinku białoruskim batalion 115 i 118. W 1943 roku część batalionów ukraińskich została organizacyjnie włączona do niemieckich pułków strzeleckich o numerach od 31 do 38. Latem 1944 roku, ukraińskie jednostki policyjne poniosły dotkliwe straty w walkach z partyzantką radziecką, czego efektem było rozformowanie 109 batalionu, natomiast bataliony 57, 61 i 62 weszły w skład 29 dywizji grenadierów SS (rosyjskiej). Po sierpniu 1944 roku część dezerterów z tych jednostek zasiliła szeregi UPA.

Ukraińska Policja Pomocnicza umundurowane były w mundury SS, mundury Wehrmachtu oraz pozostałych służb militarnych III Rzeszy. Na czapkach tych formacji widniał okrągły znak z żółtym tryzubem na niebieskim tle. Od 1943 roku Ukraińcy mogli nosić na lewym rękawie munduru swastykę w wieńcu laurowym i napisem "TREU TAPFER GEHORSAM", a na pagonach mieli wyszytą swastykę.

Ukraiński Legion Samoobrony

Ukraiński Legion Samoobrony (Legion Wołyński) – ukraińska ochotnicza formacja zbrojna podczas II wojny światowej.

Jesienią 1943 władze odłamu melnykowców Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów kierowanego przez Andrija Melnyka, współpracujące blisko z Niemcami, utworzyły ochotniczą jednostkę pod nazwą Legion Wołyński (Niemcy nadali mu oficjalną nazwę 31. Schutzmannschafts-Bataillon der SD).

Na jego czele stanął płk Petro Diaczenko, a cała kadra oficerska składała się z Ukraińców. Niemcy przydzielili jedynie do jego sztabu swoich oficerów łącznikowych – Haupsturmführera Asmusa i Obersharführera Raulinga. Miała ona stanowić przeciwwagę wobec banderowskiej Ukraińskiej Powstańczej Armii. Początkowo działał on na obszarze Wołynia i okolic, walcząc z komunistyczną partyzantką oraz pacyfikując polskie wsie. Legion był bardzo dobrze uzbrojony i wyposażony, miał nawet pododdział artylerii, saperów i szpital polowy. Kadry dla niego kształciły się w stworzonej specjalnie w tym celu szkole oficerskiej w Łucku. Wydawał własną gazetę "Ukraińskij Legioner".

Ukraiński Legion Samoobrony

Po dotarciu Armii Czerwonej na obszar jego działalności został wycofany na zachód. Od 15 do 23 września 1944 Legion w sile ok. 400 ludzi brał udział w walkach z powstańcami warszawskimi na Czerniakowie, działając przeciwko Zgrupowaniu "Radosław" i Zgrupowaniu "Kryska" oraz desantowanym oddziałom 9. Pułku Piechoty 3. Dywizji Piechoty z 1. Armii WP.

Następnie przerzucono go do Puszczy Kampinoskiej, gdzie walczył z oddziałami Grupy Kampinos AK. Po tych walkach wycofano go dalej na południowy zachód; uczestniczył w kolejnych walkach pod Bykowem i Krakowem.

Stamtąd transportem kolejowym przeniesiono Ukraińców przez Austrię do Słowenii, gdzie walczyli z komunistycznymi partyzantami. Ostatecznie na pocz. 1945 przydzielono ich do 14. Dywizji Grenadierów SS.

Po zakończeniu wojny nie zostali, tak jak pozostali żołnierze Dywizji, wydani Sowietom, ale mogli zamieszkać na Zachodzie.