Żydzi w Galicji


biglvov10.jpg
biglvov10.jpg
40.62 KB
biglvov13.jpg
biglvov13.jpg
17.93 KB
biglvov14.jpg
biglvov14.jpg
20.56 KB
biglvov2.jpg
biglvov2.jpg
53.19 KB
biglvov5.jpg
biglvov5.jpg
22.78 KB
biglvov6.jpg
biglvov6.jpg
18.02 KB
biglvov8.jpg
biglvov8.jpg
15.35 KB
biglvovjewquarter1.jpg
biglvovjewquarter1.jpg
9.61 KB
biglvovjewquarter2.jpg
biglvovjewquarter2.jpg
10.25 KB
biglvovjewquarter3.jpg
biglvovjewquarter3.jpg
16.89 KB
biglvovmapres.jpg
biglvovmapres.jpg
129.13 KB
cementery_buczacz.jpg
cementery_buczacz.jpg
87.57 KB
chairmender_vilno.jpg
chairmender_vilno.jpg
29.47 KB
drohobycz_deport.jpg
drohobycz_deport.jpg
74.61 KB
hrubiesz.jpg
hrubiesz.jpg
35.67 KB
jew_cementary_brody.jpg
jew_cementary_brody.jpg
29.70 KB
klezmorim_rohatyn_1912.jpg
klezmorim_rohatyn_1912.jpg
39.97 KB
kov_get.jpg
kov_get.jpg
24.96 KB
kov_get1.jpg
kov_get1.jpg
32.20 KB
kovno.jpg
kovno.jpg
34.85 KB
kovno_get.jpg
kovno_get.jpg
38.75 KB
krzemieniec_1925.jpg
krzemieniec_1925.jpg
40.31 KB
lemberg_lvow.jpg
lemberg_lvow.jpg
46.91 KB
lemberg_lvow1.jpg
lemberg_lvow1.jpg
31.30 KB
lubny.jpg
lubny.jpg
21.20 KB
lviv.jpg
lviv.jpg
25.29 KB
lvow_get.jpg
lvow_get.jpg
33.96 KB
macew_jacob_mesh_lwow.jpg
macew_jacob_mesh_lwow.jpg
32.00 KB
police_question_jews.jpg
police_question_jews.jpg
50.65 KB
polsko_ros_granica.jpg
polsko_ros_granica.jpg
38.13 KB
ponary2.jpg
ponary2.jpg
64.75 KB
ritual_bath_zaleszczyki.jpg
ritual_bath_zaleszczyki.jpg
34.60 KB
stryj_jew_cementary.jpg
stryj_jew_cementary.jpg
29.61 KB
synagoga_luck.jpg
synagoga_luck.jpg
39.22 KB
vilno_jatkowa_street.jpg
vilno_jatkowa_street.jpg
63.53 KB
vilno_tsene_rene.jpg
vilno_tsene_rene.jpg
41.99 KB
vilnus.jpg
vilnus.jpg
42.62 KB
volyn.jpg
volyn.jpg
56.78 KB
wysock_wolyn.jpg
wysock_wolyn.jpg
40.91 KB


Największa grupa ludności żydowskiej znalazła się w zaborze austriackim, a mianowicie w Galicji. Tak jak i w innych zaborach, także i tutaj Żydzi zostali poddani licznym ograniczeniom. Pewnym zakresem swobód cieszyły się tylko warstwy zamożne. Żydów nie dopuszczano do licznych zawodów (młynarstwa, gorzelnictwa, aptekarstwa, piwowarstwa). W miastach istniały getta, poza którymi nie wolno im było mieszkać. Wiele ulg i przywilejów uzależniano od rezygnacji z tradycyjnego żydowskiego wyglądu i ubioru. Władze oczekiwały od Żydów zrezygnowania ze swojej "odrębności", "poprawienia się" i stanie się "użytecznymi obywatelami". W tym celu przeprowadzono przymusową zmianę nazwisk.
    Tereny zaboru austriackiego były obszarem silnego rozwoju ruchu chasydzkiego. Głównym chasydzkimi ośrodkami były: Bełzie, Czortków, Bobowa, Bojanie, Husiatyń, Sadogóra, Sącz, Dzikowo, Sztutczyno i Sambor. Chasydzi mieli własne chasydzkie bożnice (klausn) oraz modlitewnie (sztibłech). Tworzyli silne i zwarte środowiska, niemal jak rodziny oparte na silnych więzach braterskiej przyjaźni. Na czele stali cadycy z różnych dynastii cadyków. Chasydzi tłumnie pielgrzymowali do dworów swoich cadyków.

Po 1795 roku znacznie wzrósł handel pomiędzy austriacką Galicją a Rosją. Handel ten został w znacznym stopniu zdominowany przez żydowskich kupców. Prawdziwą żydowską stolicą stało się przygraniczne miasteczko Brody, pod Lwowem w Galicji. Przeładowywano tam liczne towary przewożone z monarchii Habsburgów do carskiej Rosji.

Sytuacja Żydów w czasie wojen 1918-1920 

Wielu Żydów odegrało poważną rolę w walce o niepodległość Polski w 1918, niektórzy przyłączyli się do oddziałów organizowanych przez Józefa Piłsudskiego. Jednak spora część społeczności zdecydowała się zachować neutralność, w obawie przed zaangażowaniem się po jednej ze stron, co mogło zaowocować późniejszymi prześladowaniami. Nastąpiły one i tak, w czasie wojny domowej w Rosji, wojny polsko-ukraińskiej i polsko-sowieckiej.

Tuż po zakończeniu pierwszej wojny światowej, na Zachodzie pojawiły się pogłoski o masowych pogromach antyżydowskich w Polsce. W odpowiedzi na nie amerykański prezydent Woodrow Wilson wysłał oficjalną komisję pod przewodnictwem Henry'ego Morgenthau'a Seniora, która miała zbadać tę sprawę. Wyniki pracy komisji opublikowano w tzw. raporcie Morgenthau'a. Raport stwierdził, że w okresie od listopada 1918 do sierpnia 1919, na terenach polskich miało miejsce osiem większych ekscesów antyżydowskich w Kielcach, Lwowie, Pińsku, Lidzie, Wilnie, Kolbuszowej, Częstochowie i Mińsku. Za najkrwawsze epizody uznał raport rozruchy antyżydowskie we Lwowie 21-23 listopada 1918 gdzie zabito 72 Żydów i w Wilnie, gdzie 19-21 kwietnia 1919 z rąk Polaków śmierć poniosło ok. 65 Żydów. Inny charakter miała masakra w Pińsku, gdzie po wkroczeniu wojsk polskich, na rozkaz dowódcy zaaresztowano 75 uczestników zebrania miejscowych syjonistów, po czym 35 z nich rozstrzelano bez sądu. W sumie śmierć poniosło w nich ok 280 osób. Według raportu główną przyczyną zajść był rozpowszechniony w byłym zaborze rosyjskim antysemityzm ludności cywilnej i żołnierzy - głównych sprawców ekscesów. Raport podkreślił, że władze polskie - wojskowe i cywilne - nie były inicjatorem zajść, przeciwnie, starały się je poskromić.

W podbitej i podzielonej Polsce, zgodnie z postanowieniami paktem Ribbentrop-Mołotow, 61,2 % polskich Żydów znalazło się pod okupacją niemiecką, podczas gdy 38,8 % - pod okupacją sowiecką. Pośród polskich oficerów zamordowanych przez NKWD w Katyniu w 1940, było 500-600 Żydów. Jednocześnie duża część Żydów sympatyzowało z reżimem komunistycznym, co stało się powodem późniejszych tarć polsko-żydowskich na tych obszarach.

W latach 1939-1941 między 100 a 300 tys. polskich Żydów zostało deportowanych z ziem polskich okupowanych przez Sowietów, w głąb Związku Radzieckiego. Niektórzy z nich, zwłaszcza polscy komuniści (np. Jakub Berman), przenieśli się dobrowolnie. Jednakże większość została siłą osadzona w gułagu. Niewielkiej grupie (ok. 6 tys.) udało się opuścić ZSRR w 1942, będąc częścią armii generała Władysława Andersa. Pośród nich był m.in. późniejszy premier Izraela, Menachem Begin. W czasie gdy 2 Korpus Polski przebywał w Brytyjskim Mandacie Palestyna, 67% (2.972) żydowskich żołnierzy zdezerterowało. Wielu z nich przyłączyło się do Irgunu, żydowskiej organizacji paramilitarnej.

Masakra w Babim Jarze

Holocaust in Ukraine


Powrót do strony głównej